Van islamitische broederschap en een foute gebedssteen

weblog In deze tijd waarin talloze moslims broederlijk samen de hadj verrichten en er ook veel Iraanse pelgrims in Mekka vertoeven, hield geestelijk leider Khamenei een toespraak om de Iraanse hadj-gangers een hart onder de riem te steken.

Niet zozeer om de pelgrims op de gevaren van te veel regen, een verzengende hitte of de Mexicaanse griep te wijzen. Nee, het ging om een gevaar van een heel andere orde: de vijanden –lees: het Westen en de VS in het bijzonder- zijn namelijk bezig om een wig te drijven tussen de moslims om zo hun grip op de islamitische wereld te versterken. Daarom heeft de islamitische gemeenschap meer dan ooit behoefte aan integriteit, eensgezindheid en broederschap, liet de Iraanse geestelijk leider weten. Een dergelijke waarschuwing is zeker niet nieuw. De profeet Mohammed zelf vreesde al dat er verdeeldheid zou ontstaan binnen de moslim oemmah.

Toch komt deze verdeeldheid voor een belangrijk deel natuurlijk ook van binnenuit. Bloederige strijdtonelen zoals die plaatsvinden in bijvoorbeeld Irak en Jemen tonen al aan dat het met de broederschap tussen sji’itische en soennitische moslims vaak slecht gesteld is. Maar ook in Iran zelf speelt dit, zij het op een wat kleinschaliger niveau. Veel Iraanse moslims, die voor het overgrote deel sji’iet zijn, staan immers behoorlijk afwijzend tegenover soennieten, vooral als deze ook nog eens Arabier zijn. Zo zat ik een tijdje geleden eens in een gedeelde taxi waar een niet te miskennen Arabier instapte. De uiterst bescheiden ogende man zat nog maar nauwelijks of de taxichauffeur trok meteen fel van leer met een reeks van historische beschuldigingen waar de honden geen brood van lusten. ‘Jullie hebben ons land bezet, onze bibliotheken verbrand, onze Perzische cultuur naar beneden gehaald.’ De beschuldigde zweeg beleefd en op mijn verontwaardigde opmerking dat men deze Arabier toch onmogelijk verantwoordelijk kon houden voor allerlei vermeende historische misstanden, mompelde de chauffeur verongelijkt : ‘Als ik hem niet de schuld kan geven, wie dan wel?’.

Wijs je een Iraniër op de-inmiddels door de economische crisis flink geslonken- welvaart in het oliestaatje Dubai, dan krijg je steevast een niet geheel van jaloezie verstoken opmerking als: ‘Ach, die Arabieren hebben geen cultuur, leefden tot voor kort nog in de woestijn en denken nu dat ze ontwikkeld zijn omdat ze toevallig een paar torens hebben geplant.’

Een ander tafereeltje laat zien dat de verdraagzaamheid onder sji’íeten zelf ook niet altijd even groot is. Decor: een rood bebladerde boomgaard net iets buiten Teheran. Doel:een gezellige herfstpicknick met familie en kennissen.

Actie: de modern ingestelde tante Zjalleh, zestiger in spijkerbroek, zoekt stenen die ze later wil gebruiken bij het bidden. Ietwat verbaasd vraag ik: ‘Moeten die gebedsstenen eigenlijk niet uit Kerbela of een andere heilige stad komen?’

‘In principe wel maar het gaat om de intentie’antwoordt tante Zjalleh met de voor haar zo kenmerkende warme lach. ‘Als ik bid met een rein geweten, zal het God denk ik een zorg zijn waar die stenen vandaan komen.’

Gevolg: er ontstaat na deze opmerking een felle discussie die dreigt te ontaarden in een ware familieruzie. Van het lieflijke herfsttafereeltje blijft niets meer over.Twee fanatieke sji’itische tienerzusjes gillen dat het niet kan, bidden met een gewone steen. Tante Zjalleh schreeuwt dat ze dat zelf wel uitmaakt.Neef Bizjan doet ook een duit in het zakje en zegt dat het echt belachelijk is en haar gebed volstrekt ongeldig zal zijn met zo’n ordinaire natuursteen en hij kan het weten want hij is tandarts.Misschien is het nog wel erger dan bidden zonder steen zoals de soennieten doen, menen de zusjes. Ze moeten er een seconde of drie over nadenken terwijl hun mollige tienerwangen nog natrillen van verontwaardiging en woede en dan weten ze het zeker: Tante Zjalleh is nog erger dan een soenniet.

Conclusie: een oproep tot verdraagzaamheid en broederschap€ onder moslims is zeker geen luxe. De vraag blijft natuurlijk of het zal helpen.