Kandidaat Balkenende

Het was weer even schrikken op het CDA-congres, afgelopen weekeinde. Tijdens een van de spreekbeurten werd een nogal somber beeld geschetst van het huidige politieke klimaat: Nederland is grimmig en de politiek verbetener, gepolariseerder, in de greep van het populisme.

Er wordt gewerkt met karikaturen en bevolkingsgroepen worden weggezet. Even dacht ik dat hier een uitheemse reiziger zijn bespiegelingen uiteenzette. Maar nee, het gaat hier om een harde constatering van binnenuit. Om precies te zijn van de man die al zeven jaar als premier aan het roer van Nederland heeft gestaan. En zie waar deze roerganger ons na die zeven lange jaren naar toe heeft gedirigeerd: naar het ondiepe, naar de zandbank van de grimmigheid waarin we nu zijn komen vast te zitten. Het klinkt als een treurig eindrapport. Maar heeft het roekeloze matroosje dat al die tijd voor kapitein speelde, zijn verontschuldigingen aangeboden? Heeft hij de gelegenheid aangegrepen om tot zelfkritiek voor zijn falende bestuur te komen? Helemaal niet. Balkenende vergat voor het gemak zijn eigen rol te benadrukken en nadat hij zijn ei had gelegd, verliet hij het congres via een zijdeur om geen enkele vraag te hoeven beantwoorden. Dat doet hij altijd, voortijdig vertrekken. Zijn eerste drie kabinetten haalden de eindstreep niet. Zijn vierde, het meest impopulair van alle, hoopt hij via een Europese zijdeur te kunnen verlaten. Hij, ver van de scherven en het puin. Wij, op de grimmige zandbank met een maag vol gebakken peren. Natuurlijk vindt 66 procent van de Nederlanders dat de impopulairste premier sinds mensenheugenis beter vandaag dan morgen kan vetrekken. Maar naar Brussel? Weten ze wel echt, daarginds, wie ze binnen dreigen te halen? Jan Peter Balkenende is niet alleen de ongeïnspireerde premier van Grimmig Nederland die tijdens de storm het schip verlaat, maar hij is ook de man die op 1 juni 2005 zijn land met het massale 'nee' tegen Europa heeft opgezadeld. Als aanvoerder van het ja-kamp vóór het referendum over de Europese Grondwet, liet hij het tijdens de campagne volledig afweten. Zijn voornaamste argument om nee-stemmers te overtuigen, was dat ze hem niet 'voor gek' moesten zetten daar in Brussel. Toen hij dit zei, schoot het nee-kamp met 7 procent omhoog. De dag na de ramp vond hij niets beters dan te stampvoeten dat de EU-bijdrage van Nederland nu echt verminderd moest worden. Zijn Europese gezindheid en idealisme in bange dagen bleken even consistent als die van een tapijthandelaar. Hoewel elders in Europa ook andere kwalificaties in de lucht hingen. Zo hekelde de Belgische minister De Gucht de belabberde campagne van Balkenende, een politicus die hij als volgt omschreef: 'Een mix van Harry Potter en stijfburgerlijkheid, een man in wie ik geen spoor van charisma kan ontdekken'. De Belgische minister moest zich verontschuldigen, maar volgens peilingen vond een meerderheid van Nederlanders dat hij de waarheid had gesproken. Het is te hopen dat Jan Peter zijn karwei eindelijk afmaakt, zijn verantwoordelijkheid tot het bittere zuur neemt en dat ze in Brussel een echt Europees gezinde kandidaat kiezen. Die kan nooit Jan Peter Balkenende zijn.