Toch maar eens zo’n sticker op de brievenbus

opinie Toen ik maandagavond thuiskwam, lag er weer een waaier ongevraagd drukwerk op de mat. Dat krijg je ervan met een stickerloze brievenbus. En met drie namen naast de bel, waardoor bezorgers denken dat dit bescheiden huishouden geen genoeg kan krijgen van Gammablaadjes, Blokkerbrochures en Bonus-aanbiedingen.

Bijna was het drukwerk ongezien op de stapel oude kranten beland, toen een officieel ogend foldertje de aandacht trok. ’Nieuw reisdocument aangevraagd?’, stond erop in rode letters. „Lees dan deze folder. En laat nu kosteloos uw Burger Service Nummer aanbrengen.”

Het logo – witte leeuwtjes in een blauwe rechthoek – leek sprekend op dat van het Rijk. Alleen stak hier het ene beestje zijn tong uit, terwijl het andere werd vertrapt. Verder was een foto te zien van een onderarm waarop twee handen nummers tatoeëerden. Binnenin werden wij opgeroepen ons desgewenst te melden bij een ’gecertificeerde tatoeëerder’.

De boodschap was duidelijk: wij, naïeve burgers, beseffen niet hoe ver de overheid gaat met het registreren van onze persoonsgegevens. Op dit moment hoeven wij alleen nog onze vingerafdrukken op te laten slaan. Maar straks lopen we allemaal met een nummer op onze onderarm. Net als in Auschwitz gebeurde.

Nu heeft natuurlijk elke actievoerder recht op zijn zelf gebreide retoriek. Leve de vrijheid van meningsuiting, nietwaar. Dat menigeen ter linkerzijde in iedere andersdenkende onmiddellijk het Bruine Gevaar ontwaart, is hooguit wat eentonig.

Maar zo onnozel als in deze folder tref je het toch zelden aan. Nederland – al bijna vijfenzestig jaar een van de slaapverwekkendste democratieën ter wereld – vergelijken met een dictatuur die op industriële wijze mensen vernietigde? Alleen omdat je sinds kort je vingerafdrukken moet achterlaten als je een identiteitsbewijs aanvraagt? Was de betreffende doden de luxe van een graf gegund, ze zouden zich erin omdraaien.

De volgende ochtend bleek ik beslist niet de enige te zijn die het drukwerkje in de bus had gevonden. Een kleine speurtocht op het web leerde dat er al flink wat commotie was losgebarsten. En het was amusant om te volgen hoe razendsnel die zich in de loop van de dag verspreidde.

Interessant genoeg waren veruit de meeste reacties instemmend. Hier werd de folder bejubeld als een ’goed geslaagde actie’, want een „aanval op de walgelijke bemoeizucht van onze overheid”. Daar liet iemand weten dat hij het ’helaas eens’ was met de stelling dat wij in een concentratiekamp leven. Op het blog van nrc.next werd van harte beaamd dat een database met vingerafdrukken „hetzelfde is als een jodenster”. En op onze eigenTrouw-site werd de folder ’geniaal’ genoemd omdat die „precies laat zien op welk pad de (Balkenende-) regering al jaren zit!” Hilarisch was intussen de verwarring bij HP/De Tijd. Daar waren ze er aan het eind van de ochtend nog niet uit of de folder van een linkse dan wel een rechtse organisatie afkomstig was.

Rond het middaguur liet het ministerie van binnenlandse zaken weten zeer ontstemd te zijn. Volgens het persbericht vond CDA-staatssecretaris Ank Bijleveld de persiflage ’smakeloos’ en was ze van plan aangifte te doen.

Een paar uur later doken de grote denkers zelf op: een kunstenaarscollectief dat ’Het Nieuwe Rijk’ heet en zich ’grote zorgen’ maakt over de vingerafdruk. Zeker, het foldertje ’raakt aan gevoeligheden’. Maar dat was „nodig om een grote publieke discussie te starten”.

Juist ja. Om een omelet te bakken moet je eieren breken. Om een grote publieke discussie te starten moet je naargeestige pamfletjes verspreiden.

Misschien toch maar eens zo’n sticker op de brievenbus.