Ontwikkelingshulp

Wie een boek of film wil promoten heeft aan de televisie een dienstbare lakei. Van programma’s als ’De wereld draait door’, ’Pauw en Witteman’ en ’Opium’ zou weinig overblijven als er niet iets op het gebied van ’ontwikkelingshulp’ te doen viel.

Het boek over Prins Bernhard kreeg maandag zowel reclamezendtijd in ’Netwerk’, ’De wereld draait door’ als in ’Pauw en Witteman’. De matig ontvangen film ’Komt een vrouw bij de dokter’ heeft aan media-attentie eveneens niet te klagen. Het is ook wel een verlokkelijk één-tweetje tussen zendgemachtigde en zendgewillige, natuurlijk: jij je boek of film, wij ons item.

Maar de incestueuze deals houden het wereldje van de kijker óók klein. Soms - zoals maandag in ’DWDD’- zijn we zelfs getuige van een één-drietje. Dat was toen Yvon Jaspers zei dat ze ’zeker naar die film ging kijken’, omdat ze ’zelf voor haar eigen programma ook al met zo’n thema bezig was. Maar dan in het echt’ (Jaspers is bezig met de opnames voor ’Over mijn lijk’, BNN).

Het is zoetjesaan de vraag of het wel een publieke taak is om de beurzen van Reinout Oerlemans of Jort Kelder te spekken. Lachwekkend en gênant is ook de schijn van een kritische houding die Matthijs van Nieuwkerk nogal eens te berde brengt. Over die Kluun-film: „De eerste reacties waren: ’dat was stom, zeg’, maar uiteindelijk - we zijn inmiddels niet eens een week later - zegt iedereen, jij nu ook: ’het is juist heel goed dat er zo fel, zo recht uit het hart’....” Etcetera.

„Slotwoord, Jaspers”, zei Van Nieuwkerk, toen het eindeloos over de toch al lang niet meer spannende formule ’Boer zoekt vrouw’ ging. Jaspers: „Ik vind dat zij (de boeren, JvV) zoveel lef hebben, want je moet het maar doen voor 4,5 miljoen mensen, je zó open stellen. Ik heb zoveel bewondering voor hun.” Waarna een spontaan applaus van het publiek volgde.

Enfin, Maar snel door naar ’Tegenlicht’ dan?

Dacht ik ook.

Dat VPRO-magazine ging deze week over onze ongemakkelijke houding ten opzichte van Afrika. Hulpverlening hebben we het dan over. De kwestie was: en wat als we nou eens stoppen met helpen? „Ik geloof niet dat God Nederland heeft geschapen opdat het Tanzania kon ontwikkelen”, zei de oud-president van dat land, Benjamin Mkapa.

De vorm waar ’Tegenlicht’ deze keer voor had gekozen was anders dan te doen gebruikelijk. Charles Groenhuijsen was gestrikt om het geheel als nieuwslezer aan ons voor te leggen. De reacties van de sprekers kwamen zo over als in een actualiteitenrubriek.

Naast Mkapa vond ook Paul Kagame van Rwanda dat het wellicht beter zou zijn om de ontwikkelingshulp te stoppen: „Waarom zou er zo’n relatie zijn waarbij de ene kant, het ene volk, altijd maar geeft en het andere volk altijd maar ontvangt?”

De econome Dambisa Moyo hield een overtuigend betoog dat het ook best anders zou kunnen, door bijvoorbeeld landbouw te exporteren. Maar dan moeten de Afrikaanse leiders nu eens het voortouw nemen: „Zij hebben door de ontwikkelingshulp afstand gedaan van hun taak om goed voor hun volk te zorgen.”