Kwaliteit ledlamp is nog niet verzekerd

Flikkerende lampen, ambtenaren met hoofdpijn. Voor de derde keer gaat de gemeente Hoogeveen dit weekend de led-lampen in zijn raadhuis vervangen. In de zomer van 2008 was de gemeente nog een van de eerste met de energiezuinige verlichting, maar medewerkers waanden zich in een disco. Er kwamen nieuwe lampen, maar die gaven juist weer te weinig licht.

Wat moeten we daar nou mee? Meer dan 1 miljoen mensen die meedoen aan de Postcode Loterij zijn de afgelopen weken naar Albert Heijn gerend om een gratis led- lamp op te halen. Deze publiekscampagne waaraan ook het Wereld Natuurfonds meewerkt, moet Nederlanders overtuigen van de kwaliteit en de klimaatwinst van de led-lamp. Maar hoe groot is die kwaliteit eigenlijk? Technische Universiteit Eindhoven, de TU Delft en de Universiteit van Twente zitten volgende week bij elkaar om te praten over een nieuwe meetmethode en een kwaliteitstandaard, om dit soort uitwassen tegen te gaan.

Op zich heeft het niet veel zin als universiteiten met elkaar aan een standaard werken, denkt Wouter Koek van VSL, het nationale metrologisch instituut van Nederland. „Hoe goed bedoeld ook, het is niet aan onderzoekers om eenheden te bepalen.” Eerder dit jaar uitte de VSL al kritiek op led-lampen: beloftes op verpakkingen over een laag energieverbruik en een hoge lichtopbrengst worden niet waargemaakt. Publiciteit heeft de boel wel wat opgeschoond, maar nog steeds weet een consument niet precies waaraan hij toe is, zegt Koek. De lichthoeveelheid van een lamp wordt uitgedrukt in lumen. Hoe meer lumen een lamp per watt uitzendt, hoe efficiënter de lamp met energie omgaat. Koek: „Op zich stelt het gloeilampverbod wel eisen aan energiezuinigheid, maar de overheid moet die normen ook handhaven.”

Ruud Koornstra van producent Lemnis Lighting reageerde van de week in een persbericht op de toestand in Hoogeveen. Het verbod op de gloeilamp heeft volgens hem geleid tot een wildgroei van ’cowboymerken’, die een lage prijs koppelen aan een lage kwaliteit. Volgens Koornstra, die de lampen van Albert Heijn levert, kunnen consumenten zelf al in de winkel de proef op de som nemen. „De foute exemplaren haal je er in de schappen zo uit. Als je je vingers spreidt en deze voor de lamp heen en weer zwaait moet je één lijn zien. Krijg je een stroboscoopeffect, zoals in de disco, dat heb je een foute lamp te pakken.”

Koek: „Dat gaat alleen over het flikkeren, als koper wil ik ook weten wat de kleur is en hoe zuinig zo’n lamp is en of ie werkelijk vergelijkbaar is met een 40 watt-gloeilamp. Maar je kunt niet verwachten dat de consument met een half laboratorium naar de bouwmarkt gaat.”

Volgens Koek moet Nederland een voorbeeld nemen aan de VS, waar al het Energy Star Label bestaat, een boekwerk aan eisen op het gebied van kleur, elektriciteitsverbruik, eigenschappen en levensduur. Zijn eigen organisatie en vergelijkbare instituten in Europa werken aan eenheden om energiezuinigheid te meten. Ook kwaliteitsstandaarden worden ontwikkeld. „Maar dat kost tijd.”

De 350 nieuwe lampen die Hoogeveen dit weekend laat plaatsen zijn beproefd, leveren geen klachten op en voldoen volgens de gemeente aan alle eisen. De installateur betaalt de vervanging overigens zelf.