Wantrouwend dealen met het westen

weblog De nucleaire deadline van 23 oktober was al lang overschreden maar eindelijk kwam Iran dan deze week toch met een antwoord op het conceptakkoord dat eerder deze maand werd bereikt met Rusland, de Verenigde Staten en Frankrijk over de levering van verrijkt uranium aan Iran.

In dit conceptakkoord staat dat Iran zo’n 75 procent van zijn laag verrijkte uranium naar Rusland zal verschepen waar het verder verrijkt zal worden. Daarna wordt het hoogverrijkte uranium naar Frankrijk vervoerd waar het verwerkt zal worden tot een nucleaire brandstof die Iran kan gebruiken voor een reactor in Teheran waar medische isotopen worden geproduceerd.

Op deze manier kan het westen meer controle uitoefenen op Irans uranium en hoeft het minder bezorgd te zijn dat Iran in het geheim werkt aan een atoombom. En Iran kan zijn uranium laten verrijken ten behoeve van vreedzaam gebruik. Mooi toch?

Aanvankelijk werd het voorstel in Iran dan ook behoorlijk positief ontvangen en in de media zelfs gepresenteerd als een regelrechte zegeviering: Irans recht op uraniumverrijking werd eindelijk erkend. Toch werden er al snel kanttekeningen geplaatst en ontstonden er grote meningsverschillen onder Iraanse topfunctionarisen. Zo waarschuwde parlementsvoorzitter en voormalig nucleair onderhandelaar Ali Larijani ervoor dat het uiterst gevaarlijk was om deals te sluiten met het verdachte en onbetrouwbare westen. Het zou immers wel eens zo kunnen zijn dat het westen eerst het laag verrijkt uranium van Iran incasseert om het vervolgens helemaal niet meer te retourneren! Weg uranium!

Ook anderen hebben hun bezorgdheid geuit onder wie het hoofd van de parlementaire commissie voor Nationale Veiligheid en Buitenlands Beleid, Alaedin Borujerdi. Zelfs de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Manouchehr Motaki, zei een aantal dagen geleden nog te twijfelen of Iran akkoord moest gaan met het ontwerpakkoord of dat het gewoon rechtstreeks nucleaire brandstof van andere landen gaat kopen. Maar vanwege in 2006 opgelegde sancties mag Iran helemaal geen nucleair materiaal van andere landen kopen. Ook klinkt er kritiek dat het toch eigenlijk een zwaktebod is van Iran om het uranium in het buitenland te laten verrijken. Ook voormalig presidentskandidaat en prominent oppositieleider Mousavi uitte via een website op dit punt zware kritiek: De discussies in Genève waren echt verrassend en als de beloften die Iran aan het westen doet, gerealiseerd zullen worden, zal het werk van duizenen wetenschappers daarmee geruïneerd worden.’

Donderdag gaf Iran dan eindelijk het antwoord op het conceptakkoord. Het land wil wat ‘technische en economische aanpassingen’. Volgens Iraanse media, zoals de regeringsgezinde krant Javan, zou dit erop neer komen dat Iran eist dat het laagverrijkte uranium in fasen naar Rusland wordt geexporteerd met een gelijktijdige gefaseerde import van de uit hoog verrijkte uranium vervaardigde brandstof uit Frankrijk. Op die manier zou Iran niet bang hoeven te zijn om in één keer de hele 75 procent uranium kwijt te raken. Voor het westen betekent dat dat Iran dan toch weer over een hele lading uranium beschikt en het vermeende nucleaire gevaar dus niet geweken zal zijn. Er bestaat dan ook een kans dat de westerse mogendheden niet akkoord zullen gaan met dit tegenvoorstel.

In een toespraak in Mashad zei de Iraanse president Ahmadinejad diezelfde dag dat de basis is gelegd voor een internationale nucleaire samenwerking. Maar hij voegde er direct aan toe dat het plan om het Iraanse uranium in het buitenland te laten verrijken ‘ook een gelegenheid is om de eerlijkheid van bepaalde landen en die van het Internationaal Atoom Agentschap te testen’

Hoewel er dus duidelijk een enorm wederzijds wantrouwen bestaat tussen de islamitische republiek en het westen, zijn veel Iraanse burgers toch opgetogen over de recente nucleaire ontwikkelingen.

Zoals een student het verwoordde:

‘Natuurlijk is dit slechts een begin. Maar het is positief en ik ben hoopvol.’