De Muur stond niet alleen in Berlijn

weblog Bij al die terugblikken op de Duitse revolutie van 1989 zou je bijna vergeten dat de Muur niet alleen in Berlijn stond. Waarom zo weinig aandacht voor al die andere revoluties?

Je had de 'zingende revolutie' in de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen, je had de 'fluwelen revolutie' in Tsjechoslowakije, je had de geleidelijke revolutie in Hongarije, de vreedzame revoluties in Polen en Bulgarije, en de bloedige revolutie in Roemenë. Allemaal in het jaar 1989, het belangrijkste jaar in de naoorlogse geschiedenis van Europa.

De ogen van de wereld zijn echter vooral gericht op Berlijn, op 9 november, wanneer het twintig jaar geleden is dat daar de Muur viel. Daar vinden de grootste manifestaties plaats, daar komen de politieke leiders van de wereld naartoe, daar vindt het grootste vuurwerk plaats, daar verzamelt zich de wereldpers om verslag te doen van de festiviteiten.

Natuurlijk, er zijn tal van redenen te bedenken waarom dat zo is. De Muur heeft een grote symbolische waarde. Hij is een 'pars pro toto', een deel dat voor het geheel staat van de ondoordringbare grens tussen de westerse wereld en het Oostblok. Niets is zo dramatisch als een Muur die door duizenden mensen wordt veroverd, opengehakt en neergehaald.

Bovendien was de val van de Muur een grandioze verassing. Tot op de dag dat het gebeurde geloofde niemand dat het moment nabij was. Iedereen is door de gebeurtenis overvallen. Daarom was de opening van de Muur ook zo emotioneel en werd 'Wahnsinn!' het gevleugelde woord van de mensen die jubelend en huilend de grens overstaken.

Er zat wel al veel beweging in de DDR. Dat verklaart waarom er zoveel pers aanwezig was die van de val van de Muur net zo'n ontzagwekkende mediagebeurtenis maakte als de moord op de Amerikaanse president Kennedy in 1963 en de terroristische aanval op het New-Yorkse Wolrd Trade Center in 2001.

Toch was bijvoorbeeld het moment dat de Roemeense dictator Ceausescu vanaf zijn balkon naar zijn joelende en fluitende onderdanen stond te zwaaien om vervolgens met een helikopter voor het opstandige volk te vluchten, minstens net zo dramatisch. Maar de herdenking daarvan komende december zal lang niet zoveel media-aandacht krijgen als nu de val van de Muur.

Laten we daarom de komende dagen, wanneer we overstroomd zullen worden met beelden van wat er op 9 november 1989 allemaal in Berlijn gebeurde, toch ook proberen te denken aan al die Oost-Europese revoluties die niet rechtstreeks op de televisie werden uitgezonden, waar alleen amateurfilmers schokkerige beelden van hebben gemaakt, waar het volk leuzen riep die niemand kon verstaan, waar dissidenten namen hadden die niemand kon onthouden en waar geen rijk buurland klaar stond met de middelen om er meteen een wereldgebeurtenis van te maken.