Veiligheidsmaatregelen luchtvaart verscherpt

De Amerikaanse autoriteiten hebben de veiligheidsmaatregelen voor luchtvaartmaatschappijen verscherpt, terwijl onderzocht wordt hoe een 23-jarige Nigeriaan explosieven aan boord van een vlucht van Schiphol naar Detroit kon smokkelen. Passagiers moeten voordat ze aan boord mogen extra gefouilleerd worden en tijdens de vlucht mogen ze een uur voor de landing niet meer van hun plaats opstaan en dekens of kussens inleveren.

De maatregelen zijn afgekondigd nadat de 23-jarige Umar Farouk Abdulmutallab op eerste kerstdag had geprobeerd explosieven te ontsteken toen vlucht 253 van Delta-Northwest uit Amsterdam de daling inzette om te landen op Detroit Metropolitan Airport. Aan boord bevonden zich 278 passagiers en elf bemanningsleden.

Abdulmutallab zat ongeveer twintig minuten op het toilet. Hij klaagde toen hij bij zijn stoel terugkwam dat hij last had van zijn buik en trok een deken over zich heen. Kort daarna klonk er een knal als van een stuk vuurwerk, gepaard met vlammen en rook.

Een Nederlandse passagier, Jasper Schuringa, sprong meteen bovenop de Nigeriaan. "Ik dacht er niet over na", zei de Amsterdammer zaterdag in een interview met CNN. "Ik sprong gewoon. Ik ging er op af en probeerde het vliegtuig te redden."

Schuringa doofde de vlammen met zijn blote handen. Andere passagiers en bemanningsleden schoten hem te hulp en sleepten Abdulmutallab naar het eerste-klasgedeelte, waar ze hem zijn kleren uittrokken om te zien of hij nog meer explosieven bij zich had. Daarna werd hij geboeid.

Abdulmutallab kwam met een KLM-toestel uit Lagos en was op Schiphol overgestapt. Tegen politieagenten zei hij dat hij in opdracht handelde van Al-Qaida en training te hebben ondergaan in Jemen.

De Nigeriaan stond sinds november op een Amerikaanse lijst van verdachte personen met mogelijke banden met terroristen, maar niet op de lijst van personen die door luchtvaartmaatschappijen moeten worden geweigerd, de zogenoemde 'no-fly' lijst.

De vader van Abdulmutallab had vorige maand de Amerikaanse ambassade in Abuja in Nigeria bezocht om zijn zorgen over zijn zoon te uiten. Maanden daarvoor was de naam van Abdulmutallab al onder de aandacht van de Amerikaanse geheime diensten gekomen, zei een bij het onderzoek betrokken medewerker.

De vader was van 1999 tot in deze maand voorzitter van de First Bank of Nigeria. Volgens hem was zijn zoon enige tijd student in Londen, maar hij zou Engeland hebben verlaten om in het buitenland te reizen. De University College Londen heeft in een verklaring laten weten dat ene Umar Farouk Adbulmutallab daar tussen september 2005 en juni 2008 heeft gestudeerd.

De politie heeft zaterdag een appartement waar de verdachte vermoedelijk heeft gewoond doorzocht. Het appartement ligt in een chique wijk in het westen van Londen.

Uit een eerste analyse blijkt dat het explosief dat hij probeerde te gebruiken PETN bevat. Dat werd ook gebruikt door Richard Reid, die in 2001 met een schoenbom probeerde een aanslag op een vliegtuig te plegen. PETN wordt vaak in militaire explosieven gebruikt, maar is onder terroristen ook populair omdat het klein en krachtig is.

Volgens de Nigeriaanse krant This Day volgde Abdulmutallab voorbereidend wetenschappelijk onderwijs op de British International School in Lome in Togo, een eliteschool voor kinderen van diplomaten en rijke Afrikanen. Later verhuisde hij naar Londen. Volgens ex-leraar geschiedenis Michael Rimmer was hij een serieuze leerling die veel christelijke vrienden had. Maar hij was soms ook star en maakte bezwaar toen Rimmer zijn leerlingen meenam naar een pub.

In verhoren door de Amerikaanse politie zei Abdulmutallab dat hij in Jemen training en instructies had gekregen van Al-Qaida-mensen. Het IntelCenter in Virginia, een Amerikaanse groep die boodschappen van militanten volgt, zei zaterdag dat een Al-Qaida-lid op 21 december in een videoboodschap had gewaarschuwd voor een komende aanslag in de Verenigde Staten. Het dreigement werd geuit in verband met de dood van militanten bij een luchtaanval in Jemen.

De Nigeriaanse regering liet zondag weten dat Abdulmutallab op 24 december in Nigeria was 'binnengeglipt' en nog diezelfde dag via Amsterdam naar Detroit was vertrokken.

De Amerikaanse minister voor binnenlandse veiligheid Janet Napolitano zei dat zondag dat er geen aanwijzingen zijn dat de mislukte aanslag op vlucht 253 deel uitmaakte van een omvangrijker terroristisch complot. Zij wilde zich er met het oog op het lopende strafrechtelijke onderzoek niet over uitlaten of Abdulmutallab banden heeft met Al-Qaida. Zij bevestigde dat er geen air marshal aan boord van de vlucht met Abdulmutallab was. Gewapende bewakers vliegen niet op alle vluchten mee.