Tegen de angst en de vervreemding

De stigmatisering van moslims en de islam berooft mensen van een naam en een gezicht.

Komende zondag is het advent. De Adventsboodschap gaat over hoop en licht. Maar in de politiek en samenleving klinken andere geluiden.

Overal in de Nederlandse samenleving is de onzekerheid en vaak ook de angst over de toekomst van het land voelbaar. Door de razendsnelle veranderingen in de samenleving en de verschuivingen in de onderlinge verhoudingen voelen velen zich vervreemd in de eigen woonomgeving, een levensgevoel dat door de crisis nog verder aangejaagd wordt.

Als predikanten en kerkelijk werkers erkennen wij dat de problemen die met name de verschillende migratiestromen naar ons land met zich mee brachten, te weinig of niet onderkend en benoemd zijn. Ook de kerken wisten zich vaak geen raad met de nieuwe problemen rond integratie en segregatie, druk als zij het hadden met eigen interne problemen van doorgaande kerkverlating en noodzakelijke inkrimping. Ook de theologie heeft weinig bijgedragen aan het duiden van de veranderingen in de samenleving.

Terecht krijgen de vragen rond de integratie van niet-westerse immigranten nu alle aandacht, omdat de samenhang en onderlinge verbondenheid in de samenleving voluit in het geding zijn.

Maar tegelijkertijd valt te constateren dat velen in onze samenleving de gerezen problemen onverkort en zonder nuance verbinden met de godsdienst van veel niet-westerse immigranten: de islam.

Het is waar dat in tal van islamitische landen een rigide regime heerst, dat weinig of geen ruimte laat voor andersdenkenden, bij voorbeeld voor de christelijke minderheden. Eveneens zien ook wij het grote gevaar van islamitisch geïnspireerd terrorisme dat zich onder meer keert tegen de grondslagen van onze democratische samenleving.

Wij ontmoeten echter ook voortdurend voluit geïntegreerde moslims die al hun kaarten zetten op het vreedzaam samenleven en het opbouwen van de samenleving en niet meegaan in de polarisatie tussen ’de islam’ en ’het Westen’.

Advent is de tijd van uitzien naar het licht dat komende is in de wereld, een visioen van vrede dat vraagt om vertrouwen.

Daarom verwerpen wij de toon van brute belediging, hatelijke hoon en aanzwellende zwartmakerij van mensen en bevolkingsgroepen vanwege hun geloof of levensovertuiging die het onderlinge vertrouwen teniet doet, de vervreemding voedt en de angst voor de ander bespeelt.

Advent is de tijd van het verlangen naar God, en de weg van Jezus van Nazareth. In zijn onvoorwaardelijke liefde voor elke individuele mens schept hij ruimte voor heling, vergeving en verzoening. Daarom verwerpen wij elk geluid dat mensen niet aanspreekt op de eigen individualiteit en verantwoordelijkheid, maar hen stigmatiseert met een uiterst negatieve groepsduiding die hen berooft van een naam en een gezicht.

Advent is ook de tijd van de hemelse boodschap van vrede voor heel deze wereld, die tegelijkertijd een opdracht is die alle mensen aangaat. Daarom verwerpen wij alle pogingen –al dan niet politiek getoonzet– om nieuwe muren tussen mensen en bevolkingsgroepen te bouwen met als bouwmaterialen het fundament van de angst, de stenen van de vooroordelen en het cement van de grofheid.

Advent is de tijd van de omkeer.

Dit is een verkorte versie van het manifest van 40 predikanten en kerkelijk werkers van dertien protestantse kerken. Het hele manifest is te lezen op www.pkn-hengelo.nl