Hoe koosjer is de e-reader?

Ware boekenwurmen zullen het vast verafschuwen, maar de verkoop van de elektronische boekenlezer beleeft een groeispurt. De techniek laat steeds meer toe, meer bedrijven komen ermee, er zijn steeds meer e-boeken beschikbaar en de prijs van het apparaat blijft dalen (nu zo’n 200 euro), zodat het binnen bereik komt van een groeiende groep mensen, worden zoal als oorzaken genoemd.

Onderzoeksbureaus schatten inmiddels in dat de potentie van de e-reader die van de iPhone evenaart of zelfs overtreft. Een van die bureaus, Forrester, verwacht dat er in de Verenigde Staten dit jaar uiteindelijk 3 miljoen e-readers over de toonbank zullen gaan. In 2013 zullen dat er al 13 miljoen zijn, aldus Forrester.

De fraaie omzetcijfers die internetboekwinkel Amazon recent liet zien, zijn vooral toe te schrijven aan de verkoop van de Kindle, de e-reader van de internetwinkel. Ruim een miljoen exemplaren verkocht Amazon er dit jaar al, tegen 400.000 in heel 2008.

Wat boekenwurmen wellicht toch kan plezieren, is de mogelijke milieuwinst die met e-readers bereikt kan worden. Het maken en bedrukken van papier is een vervuilende activiteit, er moeten bossen worden gekapt en de papierindustrie gebruikt erg veel water en chemicaliën om van bomen velletjes te maken.

Het Amerikaanse onderzoeks- en adviesbureau Cleantech berekende recent dat voor de Amerikaanse kranten en tijdschriften jaarlijks 125 miljoen bomen het loodje leggen. Met een e-reader kan dat achterwege blijven. Bovendien, stelt Cleantech, is de CO2-uitstoot als gevolg van het maken van de e-reader er al na één jaar uit. Elk extra jaar gebruik van het apparaat is dus pure milieuwinst.

Maar het Cleantech-onderzoek wel kritisch? Het maakt namelijk geen melding van het stroomverbruik van de elektronische lezer. De levensduur van de batterij is ook zo’n kwestie, en wat gebeurt er met die batterij na afloop? En zijn er in die lezer geen spullen verwerkt die op een niet-koosjere manier zijn verworven en/of verwerkt? Denk aan de coltan in mobiele telefoons, waar oorlogen om worden gevoerd in Congo. Cleantech zwijgt erover.

Bovendien zit de papierindustrie ook niet stil, in ieder geval niet in Nederland. Volgens een onderzoek van Natuur & Milieu is de branche op de goede weg. Inmiddels gebruikt zij voor driekwart oud papier als grondstof, tegen de helft in 1980. Het waterverbruik bij de papierfabricage is sinds 1985 met 30 procent teruggebracht en het energieverbruik is de laatste tien jaar gelijk gebleven, terwijl de productie wel met 27 procent is gestegen. Kortom: de balans is nog niet doorgeslagen. Milieu Centraal meldt dat onderzoek naar dit erg nieuwe apparaat nog van de grond moet komen.

Een studie naar de milieubelasting van brief en e-mail is wellicht een indicatie. De TU Delft vergeleek ze elf jaar geleden en ontdekte dat de milieulasten van e-mails en per post verzonden brieven amper verschillen. Maar, gebiedt de eerlijkheid te zeggen, dat geldt alleen als de brief niet verder gaat dan Utrecht (vanuit Delft). Elke verdere bestemming is in het voordeel van de e-mail.