Jemen: de nieuwste uitvalsbasis voor Al-Kaida

Umar Farouk Abdulmutallab deed zijn terroristische kennis naar eigen zeggen op in Jemen. Het plaatselijke filiaal van Al-Kaida wint aan belang.

De explosieven hield Abdoellah al-Asiri in zijn anus verborgen tot hij tegenover de Saoedische prins Mohammed bin Nayef stond.

Asiri was uit Jemen gekomen, zogenaamd om zich over te geven, en opgehaald door een privévliegtuig van de prins die de spijtoptant een gastvrij onthaal bereidde. De explosie via zijn mobieltje rukte het lichaam van Asiri uiteen, de prins liep slechts lichte verwondingen op.

De mislukte aanslag, in augustus, was de eerste buitenlandse actie van ’Al-Kaida op het Arabisch Schiereiland’ sinds de groep in januari werd opgericht in Jemen. De mislukte Kerst-aanslag van de Nigeriaan Umar Farouk Abdulmutallab was een tweede poging om buiten de grenzen van Jemen dood en verderf te zaaien. Volgens Abdulmutallab zelf werd hij in Jemen geïnstrueerd. In ieder geval verbleef hij er nog onlangs – van augustus tot begin december.

De acties illustreren dat de lokale Al-Kaida aan kracht wint, sinds terroristen uit Jemen en Saoedi-Arabië in januari besloten om samen verder te gaan. Zij opereren vanuit Jemen, waar veel Saoediërs naartoe zijn gevlucht sinds de Saoedische overheid de strijd tegen Al-Kaida in eigen land de afgelopen jaren opvoerde.

Leider van de nieuwe organisatie is de Jemeniet Nasir al-Wahasji, nummer 2 de Saoediër Aboe-Sajjaf al-Sjihri. Wahasji, ooit secondant van Osmama bin Laden, bouwde Al-Kaida in Jemen op nadat hij in 2006 uit een gevangenis in de hoofdstad Sanaa was ontsnapt. Sjihri, die in Guantánamo gevangen zat, helpt hem sinds hij in Saoedi-Arabië een ’rehabilitatie-programma’ afrondde dat hem van terreur moest afhouden.

In Jemen vinden terroristen een veilige haven. De regering controleert slechts een deel van het land, en voert de afgelopen maanden bovendien oorlog met opstandelingen in het noorden. In delen van Oost-Jemen heeft Al-Kaida vrijwel vrij spel.

Het is bijna te vergelijken met het grensgebied tussen Afghanistan en Pakistan. Die regio is nog wel steeds het belangrijkste strijdtoneel voor Al-Kaida, zegt terreur-expert Rohan Gunaratna vanuit Singapore, maar Jemen (en Somalië) zijn in opkomst. „Er zijn belangrijke militanten van Afghanistan naar Jemen gestuurd.”

Gunaratna verwacht dat er de komende jaren nog meer terreuroperaties vanuit Jemen gepland zullen worden. De Amerikanen realiseren zich dat inmiddels ook (”de Kerstaanslag komt als waarschuwing precies op tijd”, zegt Gunaratna) en oefenen grote druk uit op de Jemenitische regering om Al-Kaida aan te pakken. Dit jaar krijgt het land bovendien een ’bonus’ van 70 miljoen dollar aan militaire steun. „Dat bedrag moet minstens vertienvoudigd worden”, meent Gunaratna.

De Amerikaanse druk lijkt wel zijn eerste vruchten af te werpen. De laatste weken (op 17 en 24 december) voerde het leger twee luchtaanvallen uit op schuilplaatsen van Al-Kaida. Volgens eerste meldingen zouden de nummer 1 en 2 daarbij zijn omgekomen, maar die berichten zijn niet bevestigd. Wel zijn er tientallen burgers gedood. „Een contra-productieve actie”, stelt Gunaratna. „Want voor elke gedode burger krijgen de terroristen er een familie sympathisanten bij.”