In ieder geval níet zoals Donner wil

Het was zo’n sympathiek plan. Wie weinig verdient mag wél op zijn 65ste met AOW. Maar de uitvoering lijkt bijzonder lastig.

Een waterig zonnetje begint te schijnen in de Hollandse polder. Sinds afgelopen zomer verschillen ze weliswaar diep van mening over de kwestie van wel of niet langer doorwerken. Maar over een ding zijn werkgevers en werknemers het eens: zoals minister Donner het wil, moet het in ieder geval niet.

Het verzet tegen zijn voorstel om een lijst van zware beroepen op te stellen, heeft nu een voorstel uit FNV-kring opgeleverd dat charmant is in zijn simpelheid: maak de ingangsdatum van de AOW afhankelijk van het bruto jaarinkomen. Of het daarmee in de praktijk ook sociaal en effectief is, is een tweede.

Het plan is in ieder geval lekker incasseren voor Jan Berghuis, bestuurder van FNV-Bondgenoten en een van de bedenkers. Nog voordat het in kringen van de vakcentrale FNV ter tafel kwam, staat het op de agenda. Vooral nu VNO NCW-voorman Van Kesteren en FME-voorzitter Kamminga er openlijk hun interesse voor hebben uitgesproken. „Dit is geen officieel FNV-beleid”, bromde gisteren dan ook een overdonderde woordvoerder van de vakcentrale. Want hoe de FNV het voor de vakcentrale tot nu toe uiterst pijnlijk gebleken AOW-dossier tot een goed einde moet brengen, staat pas volgende week op de agenda van het bestuur.

Het kabinet liet gisteren meteen weten weinig te zien in het plan van Berghuis en de zijnen. Begrijpelijk. Vooral de inkomensgrens van Berghuis zal minister Donner niet lekker zitten; als een jaarinkomen van 35.000 euro bruto het criterium wordt voor een AOW op 65 jaar, blijft er weinig over van het kabinetsvoornemen om Nederland en masse langer door te laten werken. Hoe groot de groep werknemers is die zo eerder kan stoppen, is evenwel onduidelijk. Het Centraal Bureau voor de Statistiek kon deze gegevens gisteren niet overleggen, maar volgens Jan Berghuis is de grens in ieder geval hoog genoeg om 90 procent van de werknemers in de metaalsector – 600.000 werknemers – aan een klassieke AOW-uitkering te helpen op het 65ste levensjaar.

Daarnaast ontneemt zo’n generieke maatregel de werkgevers de prikkel om werknemers bij of om te scholen, zodat ze gewoon tot 67 kunnen doorwerken, signaleert de vakcentrale voor midden en hoger personeel MHP een volgende omissie. „Het is een cadeau aan de werkgevers. Zo hoeven werkgevers geen geld meer uit te trekken voor scholing of loopbaanbegeleiding om hun oudere werknemers in zware beroepen een lichter alternatief te bieden”, zegt een MHP-woordvoerder.

Ook binnen de vakcentrale CNV leven twijfels. „Het plan zou sociaal kunnen uitpakken. Maar aan de uitwerking zitten veel haken en ogen”, zegt waarnemend voorzitter Bert van Boggelen. Zo zullen sommige groepen werknemers gewoon met 65 AOW kunnen krijgen, die anders nooit op de lijst van zware beroepen waren gekomen – bijvoorbeeld caissières, intercedenten of reisbemiddelaars. Ook kan schaarste aan personeel ontstaan die het kabinet juist met langer doorwerken wil voorkomen. Saillant is verder dat het inkomen van rioolwerkers en stratenmakers, de zware beroepen bij uitstek, boven de 35.000 euro bruto per jaar uitkomen. Zij moeten dus door tot 67. En de christelijke politiebond heeft zich al gemeld bij monde van ACP-voorzitter Gerrit van de Kamp. Hij vindt dat de inhoud van het werk leidend moet zijn, niet wat iemand verdient. Logisch: een agent verdient gemiddeld meer dan 35.000 euro per jaar en zal dus gewoon moeten doorwerken. Hetzelfde geldt voor beroepen die volgens TNO psychisch zwaar zijn, zoals verpleegkundigen, ziekenverzorgenden of leerkrachten in het (basis)onderwijs.

Het CNV geeft dan ook de voorkeur aan een andere oplossing, namelijk om mensen na 45 jaar werken recht te geven op AOW.

„Toch is dit plan een goed begin van een nieuwe lente”, zegt Van Boggelen. „Het is een goed signaal dat werkgevers zo enthousiast reageren. Hopelijk kunnen we in januari met werkgevers een akkoord bereiken.”