Zorg? De PVV is er nog niet uit

De PVV wil meer geld voor de zorg. Maar wie de oplopende premies moet betalen, weet Tweede-Kamerlid en zorgspecialist Fleur Agema nog niet.

Een dikke stapel boeken ligt op de ovalen tafel in Fleur Agema’s werkkamer. Het is een paar dagen voor het meireces van de Tweede Kamer, en de zorgspecialist van de PVV-fractie wil de vergadervrije week gebruiken om haar kennis over de medische sector bij te spijkeren.

Er zal de komende jaren fors worden gediscussieerd over de zorgkosten. Deze week kunnen de Kamerleden een voorschotje geven tijdens de begrotingsbehandeling van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Ook de PVV-fractie moet positie bepalen. Wie is verantwoordelijk voor de zorg voor de grote groep ouderen? Moeten de rijken meer bijdragen als de kosten stijgen?

Agema heeft in april nog geen antwoorden op deze vragen. Het oud-statenlid van de LPF heeft in de ruim twee jaar dat ze dan in de Kamer zit als woordvoerder zorg haar standpunten vooral bepaald door ’logisch na te denken’, zoals ze dat zelf noemt. Dat heeft geresulteerd in een ontelbare reeks spoeddebatten. Want wat door Kamerleden van de coalitie en door bewindslieden steevast wordt afgedaan als incidenten, is voor PVV en SP telkens weer reden om aan de bel te trekken.

Het slechte functioneren van de Inspectie, wantoestanden in verpleeghuizen en problemen in de kraamzorg, zijn volgens Agema te wijten aan structurele problemen. Ze maakt regelmatig de vergelijking tussen gedetineerden die elke dag naar een luchtplaats mogen, terwijl ouderen die niet zonder hulp naar buiten kunnen, geen recht hebben op een dagelijks ommetje.

Het enige echte verschil met de SP op zorggebied, is het meningsverschil over nieuwkomers, zegt Agema in april. Wat de PVV betreft krijgen illegalen geen AWBZ-zorg en de zorg díe ze krijgen, moeten ze tot op de laatste cent terugbetalen. Ook legale nieuwkomers moeten eerst iets opbouwen.

Het is niet het enige verschil, blijkt als Agema in oktober weer vertelt over haar visie op de zorg. Die zit ook in de financiering. „Je wilde het over de toekomst van de zorg hebben, maar daar zijn we nog niet uit”, is Agema’s openingszin.

„Waar ik vooral mee worstel, is het grote verschil binnen ons zorgsysteem. Als je met een gebroken been in een ziekenhuis komt, kun je er vanuit gaan dat het goed komt. Kom je in een zorginstelling terecht, dan is die kans klein. Dat die instellingen grote tekorten hebben, is aangetoond. Maar de discussie over hoe dat gat moet worden gedicht, die wordt niet gevoerd.”

Hoe moet dat gat dan worden gedicht?

„Ik ben net bezig geweest met een berekening. Wat kost het precies om ouderen goed te verzorgen? Als je alle kosten op een rijtje zet, blijft er helemaal geen geld over voor overhead. Daar gaat het mis, want die overhead is er wel. Dus wordt er stelselmatig creatief omgegaan met het budget. Gaten worden opgevuld met stagiairs en vrijwilligers. Het is een heel gevaarlijke situatie. Een kwart van de mensen in onze zorginstellingen is bijvoorbeeld ondervoed.”

Wat kunt u daar aan doen?

„Ik wil een pilot laten draaien van drie instellingen. Een gehandicapten-, verpleeg- en verzorgingsinstelling. Dan zorg ik dat er iemand van de werkvloer directeur is en dat er verder geen tussenlagen zijn. Verpleeghuizen die het zo willen proberen kunnen intekenen. Het moet nog worden uitgewerkt.”

Wat kan de politiek doen om ervoor te zorgen dat ook in die instellingen in de toekomst voldoende personeel is? Een steeds groter deel van de bevolking moet in de zorg gaan werken als het niveau op peil moet blijven.

„Het is echt niet zo dat mensen de zorg niet in willen, maar de salarissen liggen vreselijk laag. De handjes aan het bed blijven het grootste probleem. Tot 2020 zijn een half miljoen extra mensen nodig en de verhouding tussen werkenden en ouderen wordt nog schever.”

Kan het aantrekken van meer migranten een deel van het tekort opvangen?

„Daar hebben we ook wel eens over nagedacht, maar er zijn drie argumenten die ons ervan weerhouden. Die migranten worden op een gegeven moment ook oud en hulpbehoevend. Daarnaast is de animo om in de zorg te werken onder moslimvrouwen erg laag. Een groot deel van hen wil geen mannen wassen. En migranten doen vaak heel lang niet mee aan het arbeidsproces.”

Aan welke oplossingen denkt u naast het verhogen van de salarissen?

„Geen enkele partij heeft hier een oplossing voor. Wij hebben een plan om op de overhead te besparen en die managers met behoud van salaris op de werkvloer in te zetten, maar dan ben je er nog lang niet. Andere fracties hebben ook plannen, er zijn ideeën voor meer opleidingsplaatsen, maar al die ideetjes op een hoop kunnen het probleem nog niet verhelpen. Ik ben ook niet degene die dat kan oplossen. Het zou heel arrogant zijn te denken dat ik dat wel zou kunnen.”

Moeten mensen misschien meer voor hun naasten gaan zorgen? Meer eigen verantwoordelijkheid nemen?

„Een leuk idee, maar dat kun je niet van de familie en vrienden vragen.”

Staatssecretaris Bussemaker probeert de groei van de kosten van de AWBZ te remmen door alleen de échte zorg te vergoeden. Gemeenten worden verantwoordelijk voor de bijkomende assistentie, bijvoorbeeld het begeleiden van mensen naar een bibliotheek. Hoe staat de PVV daar tegenover?

„Wat als iemand die blind is, zijn begeleiding naar de tram kwijtraakt? Wat als iemand die om de zoveel tijd zijn nieren moet dialyseren, geen taxivervoer meer vergoed krijgt? Dat soort zaken maken het stukje fatsoen uit dat we in Nederland moeten blijven opbrengen. Vaak als ik denk dat het op een bepaald terrein ietsje minder kan, schiet meteen mijn hele inbox weer vol. Dan blijkt dat toch niet te kunnen.”

„Toen Pim Fortuyn opkwam, had hij het ook over doelmatigheid. Er is veel bespaard. Je ziet het zelfs bij de apothekers. Daarover bestond het beeld dat ze vooral op de golfbaan staan, maar ook bij hen is de broekriem aangehaald. De vraag is of er nog iets te besparen is.”

Er zijn nog flinke besparingen te halen door het aantal ziekenhuizen in te perken. Het scheelt een hoop geld als regioziekenhuizen alleen spoedeisende hulp bieden en mensen voor specialismen iets langer moeten reizen.

„We moeten een landelijke dekkend ziekenhuisstelsel hebben. Regionaal moeten alle specialismen vertegenwoordigd zijn. Daarvoor moet je in de buurt terecht kunnen. ”

Volgens de PVV is er hooguit nog een lichte besparing te boeken met efficiënter werken en minder overhead. Hoe moet de bekostiging daarvan worden verdeeld? Meer inkomensafhankelijk, meer via de algemene middelen, of moeten mensen meer dingen zelf gaan betalen?

„Je moet als overheid flink je budgetten ophogen. Dat doet de regering ook maar het is niet genoeg. Wij maken 1 miljard extra vrij voor de zorg. Fraude en wanbetalers moeten keihard worden aangepakt. Illegalen en asielzoekers moeten alleen nog acute zorg krijgen.”

Dat is officieel al het geval. De SP pleit ervoor om de AWBZ-premie over het hele inkomen te heffen, niet alleen over de eerste twee inkomensschijven. Dan betaalt iedereen naar vermogen mee. Voelt de PVV daar voor?

„Nee.”

Waarom niet?

„Dat is een goede vraag, die ik niet zomaar kan beantwoorden. Die 320 euro per maand is al een heel bedrag. Gemiddeld zijn mensen 10.000 euro per jaar kwijt aan alle zorg. Ik vind het niet zomaar terecht om daar meer van te maken. Wij willen dat het kabinet de groei van zorgkosten bijpast. In onze tegenbegroting komt veel van het extra geld uit besparingen op andere kostenposten vandaan, zoals de schuldsanering van de Antillen, kosten voor migranten en besparingen op bestuur.”

Niet alleen de AWBZ is maar voor een deel inkomensafhankelijk, ook de zorgpremie is voor iedereen gelijk. Dat wordt voor een deel gecompenseerd met de zorgtoeslag, maar voor mensen met inkomens op modaal of hoger niveau, wordt er geen onderscheid gemaakt. Wil de PVV ook in de toekomst dat de verdeling van zorglasten blijft zoals deze is of moet bijvoorbeeld ook de zorgpremie inkomensafhankelijk worden?

„Ik kan geen uitsluitsel geven of we daar ooit anders over denken. Principieel zijn we voor lagere belastingen, maar we zijn ook geen partij van de elite. Daar zijn we nog niet uit.”