Zij vindt, wij vinden en... u vindt?

De webredactie gonsde ervan: Koningin Beatrix over anonimiteit, het wij-gevoel en grofheid op internet. Lees het commentaar van internetchef Wouter Bax en internetredacteur Stephanie Engel. En reageer! Weliswaar veilig en op afstand, vanaf uw eigen pc, en liefst met naam en argumenten.

1. Onafhankelijkheid en afstandelijkheid

De koningin: 'Weten we nog wie onze naaste is? Technische vooruitgang en individualisering hebben de mens onafhankelijker en afstandelijker gemaakt.'

Wouter: "Ik zou liever beweren dat technologie mensen dichter bij elkaar brengt. Met de leuke én minder leuke kanten van de ontmoeting. Nieuwe media hebben de afstand tot de ander voor mij niet verkleind, integendeel: ik ben niet alleen veel meer deelgenoot van wat mensen meemaken, ik kan ze ook nog eens direct bereiken om met ze mee te denken of hun opvattingen te bestrijden."

Steph: " 'Afstandelijk'? De vraag is wat je ermee doet. Hoe gebruik je een medium? Technische vooruitgang heeft ons heel erg veel gebracht. In Afrika kunnen ze nu met een mobieltjes filmpjes maken van rellen of politieke gebeurtenissen waar geen westerse journalist kan komen. Via internet weten we meer over zeer gesloten landen, zoals Burma en China. Iran was het afgelopen jaar het meest besproken onderwerp op Twitter. Dat noem ik betrokkenheid. Maar als mensen alleen met hun vrienden skypen die ze dezelfde middag gezien hebben, ja dan wordt je wereld wel wat klein. Er is een mate van 'individualisering' gaande in de samenleving, dat klopt, maar het is zo niet handig van de koningin om dit direct aan internet of mobieltjes te koppelen. Het heeft meer te maken met opvoeding en gedrag. Als ik naast een luidkwakende bellende puber in de tram zit, ben ik het eens met Beatrix. Zo'n mobieltje, een vorm van technische vooruitgang, werkt bijzonder afstandelijk. Wat ik dan denk is: 'mens, praat wat zachter!'.Tenslotte, met 'onafhankelijkheid' is volgens mij helemaal niets mis. Je kunt niet onafhankelijk genoeg zijn."

2. Internet draagt niet bij aan een wij-gevoel

De koningin: 'Zonder enig ’wij-gevoel’ wordt ons bestaan leeg. Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen; integendeel, afstanden worden juist vergroot.'

Wouter: “Dat er enig wij-gevoel nodig is, dat vind ik ook. Maar het ‘virtuele’ van ontmoetingen via nieuwe media zit ‘m alleen in de techniek; ze zijn allesbehalve kunstmatig. De mensen die ik ontmoet op Twitter, bijvoorbeeld, zijn voor mij reëler en levender dan ze ooit zijn geweest. Ik volg er hun belevenissen en hun observaties, deel in hun grappen én in hun zwamverhaaltjes, net zoals ik dat doe met de mensen die in levende lijve ontmoet. Internet draagt dus wel degelijk bij aan het wij-gevoel.”

Steph: "Internet vervangt het dagelijkse leven op straat niet, net zo min als een website een krant vervangt. Het vult elkaar aan. Het medium internet heeft eigenschappen die bijzonder handig zijn om juist in contact te komen met anderen. Bovendien wordt het niche-concept op internet velen malen uitvergroot. Mensen met dezelfde smaak, interesse en passies zoeken elkaar op, in het virtuele en dagelijkse leven."

3. Tastbaarheid ontbreekt

De koningin: 'Om te kunnen mee-leven is tastbare nabijheid nodig. Echt contact ontstaat in daden en woorden.'

Wouter: “Nieuwe media bestaan al te lang om het digitaal communiceren ‘niet tastbaar’ te noemen. Ook communiceren via internet is een resultaat van woorden en daden. De uitingen zijn even echt, even inhoudelijk en in het negatieve geval even strafbaar als welke andere ‘traditionele’ uiting dan ook.”

Steph: "Contact van mens tot mens is inderdaad uniek en staat absoluut voorop. Maar dat technologie het mee-leven in de weg zou staan, is in dit sociale-media-tijdperk een bizarre opvatting. Denk aan de profielsites, aan online praatgroepen die juist mensen bij elkaar brengen, crematies via de webcam waar familieleden aan de andere kant van de aardkloot bij kunnen zijn en ICT in combinatie met ontwikkelingssamenwerking."

4. Mensen stompen af

De koningin: 'Teveel informatie stompt mensen ook af. Zo zijn we misschien wel doof en blind geworden voor de naaste.'

Wouter: “Afstomping lijkt me eerder het gevolg van te weinig informatie. Natuurlijk is het de kunst om in de digitale informatiestroom de zin van de onzin te scheiden. Maar naar mijn gevoel worden we daar collectief steeds beter in, al was het maar om in al die informatie het hoofd boven water te kunnen houden. Overigens dragen netwerken als Twitter, Linkedin, Facebook en Hyves niet alleen bij aan de veel grotere stroom informatie, maar ook aan de orde in die chaos.”

Steph: "Ik zou zeggen niet teveel informatie, maar teveel sensatie. De informatie die internet te bieden heeft is goud waard, als je maar goed selecteert."

5. Contact op afstand

De koningin: 'De moderne technische mogelijkheden lijken mensen wel dichter bij elkaar te brengen maar ze blijven op ’veilige’ afstand, schuilgaand achter hun schermen.'

Wouter: “Vroeger was ‘het scherm’ waarachter je verschuilde je voordeur, of je kringetje van vertrouwelingen. Ik geloof niet dat er minder werd geroddeld, gescholden en onzin uitgekraamd, alleen: het bereikte de bestemmelingen meestal niet (‘die gastarbeiders’, ‘die zakkenvullers in Den Haag’, ‘dat gekke mens op nummer 53’). Zo bezien zou je eigenlijk ook ‘praten’ als verwerpelijk medium moeten kenschetsen: Al dat slappe geklets overal de hele dag!”

Steph: "Het contact loopt via het toetsenbord en het scherm. Daar is niets mis mee. Zo lang het echte contact niet verdwijnt. De meeste mensen hebben ook naast hun pc een normaal leven in de buitenlucht."

6. Geen respect door anonimiteit

De koningin: 'Wij kunnen nu spreken zonder te voorschijn te komen, zonder zelf gezien te worden, anoniem. Domweg, grofweg emoties uiten is makkelijk geworden. Op spreken zonder respect wordt niemand meer afgerekend.'

Wouter: “Anoniem je mening verkondigen werd ook vóór het tijdperk van de nieuwe media alleen maar maatschappelijk aanvaard als je er een goede reden voor had, bijvoorbeeld omdat je onder een dictatoriaal regime zuchtte. Trouwens, hoe zou je dat willen doen, afrekenen? De wetgeving tegen beledigen en kwetsen is duidelijk zat, de rest mogen mensen zelf bepalen. Overigens ben ik zelf wel een groot voorstander van het niet-anonieme debat. Het maakt het veel directer en leuker.”

Steph: "Er zijn altijd mopperkonten geweest die de behoefte voelen om hun sores te uiten. Die waren er ook voor het digitale tijdperk. Met de moderne middelen hebben zij een platform gekregen waardoor het bereik groter wordt. Dat is soms erg jammer. De online controle kan inderdaad beter. Het zou fijn zijn als de gemeenschap meer op elkaar zou letten en elkaar zou corrigeren. Maar hoe vaak gebeurt dat op straat?"

Reageren kan via onderstaand reactieformulier, en op elkaar reageren mag daar natuurlijk ook. Ook via Twitter bent u van harte welkom: @Wout_r.

De hele toespraak van de koningin