Laten politici vooral niet vergeten dat er zoiets als vertrouwen bestaat

’Goed nieuws wil Nederland vaak niet bereiken’, constateerde directeur Paul Schnabel van het Sociaal en Cultureel Planbureau twee jaar geleden al eens in Trouw. Hoe waar die uitspraak is, bleek weer bij het verschijnen van het tweejaarlijkse SCP-rapport ’De Sociale Staat van Nederland’. De cijfers laten zien dat bijna tachtig procent van de Nederlanders zeer tevreden is met de regering. En bijna zeventig procent vindt dat de overheid goed functioneert.

Die cijfers komen niet uit de lucht vallen; al sinds 2004 neemt het vertrouwen in regering en overheid toe. Maar wie wist nog dat in 2006 al liefst zeventig procent van de mensen zeer te spreken was over het kabinet? Je zou het in elk geval niet afleiden uit de aanhoudende stroom berichten in de media over het wantrouwen in de politiek. Ook politici zelf zijn soms meesters in het benadrukken van het falen van het politieke systeem. Ze spreken liever bezorgd over de kloof tussen politiek en burger, dan vol zelfvertrouwen te opereren.

Het is wel te begrijpen dat politici waken voor zo’n zelfbewuste houding. Het verleden heeft bewezen dat te veel zelfvertrouwen gevaarlijke kanten heeft. De vertrouwenscijfers zijn nu weer net zo hoog als aan het eind van de jaren negentig van de vorige eeuw, toen het ons land economisch voor de wind ging. Het toenmalige paarse kabinet van PvdA, VVD en D66 was zo tevreden met de eigen prestaties dat het de ontevreden minderheid in zowel de Kamer als in het land liever negeerde. Pim Fortuyn rekende daar genadeloos mee af.

De publieke onvrede heeft sindsdien haar weg gevonden. Zij uit zich op internet – het SCP bereidde zich deze week al voor op woedende mails over het nieuws dat het de Nederlander vrij goed gaat. De boze en wantrouwende burger komt op televisie, in de krant. En hij is het referentiekader van politici, zoals deze week nog eens bleek bij het debat over de kilometerheffing. De verontruste automobilist voert daar zo de boventoon dat minister Eurlings van verkeer meent dat parlementaire steun niet genoeg is: het maatschappelijk draagvlak gaat de doorslag geven.

Politici kunnen alleen geloofwaardig zijn als zij kritiek serieus nemen. Maar hun geloofwaardigheid staat net zo goed op het spel als zij vergeten hoeveel vertrouwen er wél is in regering en overheid. Wantrouwen is lang niet voor iedereen het uitgangspunt: laat dat ook een les zijn.