Dirk Scheringa was gewoon niet slecht genoeg

opinie Hij heeft ernstige fouten gemaakt. Zoals het al te lichtvaardig inschatten van de risico’s die een gewone burger kan verstouwen die zo kortzichtig is om zijn handtekening te zetten onder een koopsompolis.

Om nog maar te zwijgen over zijn stommiteit om diezelfde fout te verheffen tot de grondslag van een financieel imperium. Daar viel nog mee te leven in tijden van hoogconjunctuur, maar keerde zich tegen hem toen het tij keerde.

Het harde verwijt dat Dirk Scheringa zelf de hoofdschuldige is van het faillissement van de DSB-bank is daarom terecht. Hij en niemand anders heeft de bank naar de gallemiezen geholpen, zoals Trouw gisteren trefzeker in haar commentaar vaststelde. Dat neemt niet weg dat diezelfde Scheringa zo ongeveer een heilige is in vergelijking met al die graaiers en bonusjagers die wereldwijd de voornaamste oorzaak zijn van de huidige financiële en economische crisis.

Dat beeld van een halve heilige, of zo men wil een volksheld, drong zich onweerstaanbaar bij mij op toen ik hem maandagavond bezig zag bij Pauw & Witteman. Daar zagen we een rasechte ondernemer, wiens grootste genoegen het is om dingen tot aanzijn te roepen. Niet alleen een bank die het onmogelijke mogelijk maakt voor de gewone man (zoals het kopen van een te duur huis), maar ook iemand die een voetbalclub tot leven wekt, een schaatsploeg de grond uitstampt en die aan volksverheffing doet met het scheppen van een tot de verbeelding sprekend museum. En een ondernemer die door zijn personeel op handen gedragen wordt.

Vergelijk zo’n ondernemer eens met al die kille, gladde managers (werknemers in feite) die het tot hun voornaamste taak rekenen om poen te persen uit de onderneming, niet in de laatste plaats om hun eigen zak te spekken. Zij waren het die in hun jacht op bonussen het financiële systeem over de kling hebben gejaagd en die de werkelijke economie in hun val hebben meegesleept. En het zijn merkwaardig genoeg diezelfde managers die in Wall Street weer het hoogste woord voeren, zoals Goldman Sachs en Citygroup, die volop profiteren van de lage korte termijnrente, van de risico’s die ze kunnen nemen omdat ze niet om mogen vallen en de ruimte die hen ten deel is gevallen omdat in Amerika inmiddels honderd kleinere banken (zoals de DSB-bank) wel mochten omvallen. Deze werknemers in de top-23 banken, hedgefondsen en vermogensbeheerders zullen dit jaar meer verdienen dan in het recordjaar 2007, voorspelt Wall Street Journal.

Toegegeven, dat systeem vaagde ook heel wat managers weg. Maar omdat het in feite werknemers zijn, bleven hun bij elkaar gegraaide miljoenen buiten schot. Vaak ook kregen ze voor hun falen dik uitbetaald. Ook in die vergelijking springt onze volksheld er met kop en schouders bovenuit. Als ondernemer incasseert Scheringa het volle verlies van zijn falen en als we hem mogen geloven houdt hij er krap een villa aan over. Voor het overige is hij aangewezen op zijn optimisme om het als ondernemer opnieuw te kunnen maken. Zelfs de confrontatie met zijn slachtoffers ging hij niet uit de weg. Er zijn tenminste nog zes andere financiële ondernemingen die soortgelijke ’idiote producten’ verkochten. Van hen horen we niets. Hij bood hen tenminste nog een regeling aan, zij het rijkelijk laat. Maar ironisch genoeg heeft ook dat aanbod bijgedragen aan zijn ondergang.

De moraal van dit verhaal? Hoe gek het ook klinkt: Scheringa was gewoon niet slecht genoeg. Het bancaire stelsel zoals we dat kennen is zo rot als een mispel. En het rot gewoon door zolang de overheid weigert orde op zaken te stellen (lees een tegenmacht te vormen) en zo stom is om alleen grote banken overeind te houden. In zo’n systeem gedijen alleen echt slechte mensen. Geen ondernemers pur sang zoals Scheringa.