’Kopenhagen’ belooft forse wending te worden

Ook een politiek akkoord over de aanpak van de klimaatproblemen is al een historische stap vooruit. Zeker nu de Amerikanen van goede wil zijn.

Wie de berichtgeving volgt over de komende klimaattop in Kopenhagen, krijgt al gauw de indruk dat het daar verschrikkelijk mis zal gaan. ’Kopenhagen dreigt te mislukken’, is de teneur. Het is op z’n minst erg oud nieuws.

In de wandelgangen van de vórige klimaatconferentie, in Poznan, december 2008, waarschuwden Amerikaanse senatoren al dat een akkoord met harde cijfers over het terugdringen van broeikasgassen en grote geldbedragen erg onwaarschijnlijk was. Ze vertelden er ook bij waarom: Obama wil op het gebied van klimaat eerst tot overeenstemming komen met Congres en Senaat. De Amerikanen hebben geleerd van Kyoto in 1997. Daar werd eerst een klimaatprotocol goedgekeurd, waarna Bush en de Senaat er de vloer mee aanveegden. Dat willen de onderhandelaars onder Obama niet nog een keer meemaken.

Akkoord of niet, er gaat in Kopenhagen wél wat gebeuren. Het goede nieuws: twee jaar na de klimaattop op Bali, is er een politieke atmosfeer ontstaan waarin de Amerikanen serieus meepraten, waarin China zich opwerpt als een land met ongekende technologische mogelijkheden op het gebied van duurzame energie en waarin ontwikkelingslanden voor het eerst bereid zijn zelf ook een bijdrage te leveren aan het verminderen van broeikasgassen.

Het mondiale overleg over de klimaatproblemen gaat over niets minder dan over een compleet nieuw beheer van de aardbol. Ga maar na: er moet een wereldwijd handelssysteem komen in koolstof. Wie te veel CO2 uitstoot moet betalen, wie weinig uitstoot mag verhandelen. De vraag is welke instantie dat allemaal gaat regelen en controleren.

De verhouding tussen arme en rijke landen moet fundamenteel worden herzien. Er is 100 miljard per jaar nodig om arme landen aan schone energie te helpen en er zijn nog eens tientallen miljarden nodig om ze te beschermen tegen klimaatrampen die er nu al zijn.

Ieders consumptiepatroon moet drastisch veranderen. Bijna alles moet minder. Minder energie, minder auto’s, minder vliegen, minder vlees.

Er zijn mondiale afspraken nodig over het behoud van de bossen die nu in hoog tempo worden gekapt. Het gaat om nieuwe machtsverhoudingen, nieuwe geldstromen, ingeroeste consumptiegewoonten, natuurbeheer. En dat complex verander je natuurlijk niet in twee jaar met VN-vergaderingen van milieuministers en wat losse verklaringen van staatshoofden.

Wat mij betreft wordt Kopenhagen een groot succes én groot nieuws als de huidige politieke atmosfeer kan worden omgezet in een ’Politieke Verklaring van Kopenhagen’. Daarin verklaren alle staatshoofden en regeringsleiders dat de temperatuur op aarde niet verder dan twee graden meer mag oplopen omdat het klimaatsysteem anders definitief op hol slaat, dat elk rijk land zich verplicht om in 2050 de broeikasgassen met de helft te verminderen, dat ontwikkelingslanden zich maximaal inspannen om de eigen broeikasgassen te verminderen, dat rijke landen hen daarbij technisch zullen helpen en dat er fondsen komen om die hulp mogelijk te maken. En o ja, ze moeten er ook bij zetten dat ze over al deze punten in 2010 verder willen onderhandelen, het liefst met een einddatum.

Om vaart achter die onderhandelingen te zetten is het misschien nuttig als de politici nog even kennis nemen van het laatste rapport van het Internationaal Energie Agentschap (IEA). Die publiceerde in oktober speciaal voor Kopenhagen een rapport over de energiesector, die voor 85 procent verantwoordelijk is voor de uitstoot van CO2.

Als we met onze energieconsumptie doorgaan op de huidige voet, aldus het IEA, stevenen we af op een catastrofale broeikasgasconcentratie, resulterend in een opwarming van 5 à 6 graden. Ieder jaar uitstel van maatregelen kost 500 miljard dollar extra. Niets doen gaat dus heel héel erg veel geld kosten. Voor politici is dat meestal een aansporing om snel aan het werk te gaan.