De eReader is op termijn kansloos

Er gaat geen dag voorbij zonder nieuws over net uitgekomen of nog te ontwikkelen eReaders. Opmerkelijk voor een apparaat dat net zo veel kans van slagen heeft als een succesvolle herintroductie van de zwart-wit televisie.

Toegegeven, die vergelijking met de zwart-wit televisie gaat niet helemaal meer op sinds de Amerikaanse boekhandel Barnes & Noble deze week haar kleuren Reader presenteerde. Toch is het moeilijk voor te stellen dat het digitale leesplankje kan overleven zonder het meest basale onderdeel dat internet in de jaren negentig tot zo’n succes maakte: de mogelijkheid te linken.

Op het web draait het om de conversatie en het delen van informatie. De eReader gaat onverschrokken tegen deze trend in. De apparaatjes kunnen via een draadloze verbinding boeken downloaden, maar informatie delen of je stem laten horen op forums van schrijfclubs is er niet bij.

Vorige week maakte Google bekend zelf een boekhandel te openen; een boekhandel op Google-schaal. Op dit moment staat al een gratis stapel klaar van 150.000 rechtenvrije boeken. Daar komen vanaf volgend jaar zo’n 350.000 bij. Deze stapel is uiteraard niet gratis. Google gaat de eBooks leesbaar maken op elke computer, laptop of smartphone met een browser. Na deze mededeling moesten de readerfabrikanten deze week opnieuw even slikken toen The Internet Archive met BookServer eenzelfde soort initiatief aankondigde.

Overigens kun je ook nu al een digitaal boek lezen zonder eReader. Veel eBooks zijn uitgegeven in het ’open’ formaat ePub. Dat is op elke computer ook leesbaar met een gratis programma als Adobe Digital Editions.

Natuurlijk, de digitale inkt van de eReader is rustiger voor het oog dan een LCD-scherm. Toch blijkt uit onderzoek dat ook de e-ink minder goed leest dan inkt op papier. Dat zou met name gelden voor de generatie die is opgegroeid met ritselend papier. Wetenschappelijke zekerheid is er nog niet, maar het lijkt er op dat het leesgedeelte in het kinderbrein zich aanpast aan het medium. Wie opgroeit met het beeldscherm, zal makkelijker van dat scherm kunnen lezen dan iemand die aap, noot, Mies van het schoolbord moest opdreunen.

Nu is de aap-noot-Miesgeneratie wel de grootste groep boekenverslinders. Maar hoe kortzichtig ook, fabrikanten denken bij een gouden toekomst altijd aan de generaties onder de 35 jaar; de generatie die geen kranten en boeken leest. En zeker niet op een apparaat dat verder niets kan.

Fabrikanten zien dat ook. Kindle, een van de grotere readers, staat in contact met de online encyclopedie Wikipedia. Het Nederlandse IREX wil de poort openen naar sociale netwerken en de mogelijkheid bieden apps aan te schaffen. Apps zijn kleine programmaatjes die allerlei extra functies toevoegen aan hardware. De iPod en andere smartphones hebben er veel succes mee.

Nog even en het leesplankje doet nauwelijks onder voor een geavanceerde kruising tussen een laptop en een smartphone. Ironisch genoeg is juist deze ontwikkeling zowel noodzakelijk als dodelijk voor de toekomst van de eReader. Het apparaat is een alternatieve route naar de gedroomde computer; een machine als de mysterieuze Apple Tablet. Of als de Courier van Microsoft. Het is makkelijker de terecht geprezen e-ink te integreren in een computer, dan een computer in een leesplank te schuiven.