Onbehagen onder minderheden

Overal in de Europese Unie ervaren minderheden discriminatie, Noord-Afrikanen en Roma voorop. De kanalen om te klagen kennen ze niet.

In de 27 lidstaten van de EU is sprake van ’schokkend’ racisme. Dat stelt het EU-bureau voor de grondrechten FRA in een gisteren verschenen rapport. Die conclusie is aanvechtbaar, want het rapport beroept zich geheel op wat geënquêteerden zelf vertellen over hun ’discriminatie’.

Maar uit het onderzoek, waarvoor de EU-instantie gebruik maakte van de diensten van opinieonderzoeksbureau Gall Up, blijkt in ieder geval wel overduidelijk dat onder minderheden breed het gevoel leeft dat ze slachtoffer zijn van racisme.

De enquêteurs ondervroegen 23.000 personen ’met een achtergrond als immigrant of lid van een etnische minderheid’ naar hun ervaringen met discriminatie. Het betreft het grootste onderzoek ooit van het bureau, dat met regelmaat rapporteert over racisme.

De geënquêteerden werd gevraagd naar discriminatie bij het zoeken naar werk en op het werk; bij het zoeken naar een woning; in de gezondheidszorg; bij sociale diensten; op scholen; in de horeca; in winkels en bij het openen van een bankrekening of het verkrijgen van een lening. De ondervraagden zeggen vaak dat ze te maken hebben met discriminatie op een van die terreinen. De meeste discriminatie ondervinden de ondervraagden op de werkvloer, zo geven de respondenten van de enquêtes aan. Discriminatie bij het zoeken naar een woning werd het minst genoemd.

Eén op de vijf Noord-Afrikanen in EU-lidstaten geeft desgevraagd aan onlangs door politie te zijn aangehouden op straat. Ook blijken minderheden vaker dan gemiddeld aan te geven dat ze in het afgelopen jaar slachtoffer zijn geweest van diefstal, bedreiging of fysiek geweld. Daaruit trekken de onderzoekers de conclusie: „Al worden ze vaak in stereotypen van gediscrimineerden ingedeeld, minderheidsgroepen zijn juist vaak zelf het slachtoffer van misdrijven”. Opvallend vaak bedreigd voelden zich Somaliërs in Finland, Noord-Afrikanen in Italië en Roma in Tsjechië. Ter controle werden ook vijfduizend personen in tien lidstaten geïnterviewd die niet tot een minderheid behoren.

Van degenen die zeggen dat ze de afgelopen twaalf maanden met racisme zijn geconfronteerd, diende 82 procent geen klacht in. De meeste ondervraagden geven aan dat ’er toch niets zou gebeuren’. Bijna de helft van de ondervraagden bleek niet op de hoogte van de wetgeving die discriminatie verbiedt. In 2000 voerden de EU-lidstaten gezamenlijke wetgeving in tegen discriminatie op basis van ras of etniciteit.