Almere droomt van eigen Atlantis

Almere wil uitbreiden. Buitendijks bouwen richting Amsterdam is volgens de stad ecologisch, sociologisch en economisch de beste keuze.

Almere droomt van een nieuw eiland: een soort hoog ontwikkeld Atlantis dat oprijst uit het IJmeer. Het omringende water is niet meer bruin van het slib, maar schoon. Een spoorlijn onder water verbindt IJland met Amsterdam.

Grote woorden bij de presentatie van plannen van Almere om 60.000 woningen bij te bouwen. De lang geplande Markerwaard ging nooit door. De creatie van ’IJland’ is een nieuw historisch moment in de evolutie van de Zuiderzee, vindt architect Winy Maas. Hij bedacht IJland samen met de bedenker van de cradle-to-cradle-filosofie William McDonough en landschapsarchitect Adriaan Geuze. McDonough noemt IJland een remarkable gift to the world, met zijn wateropvang, schone energie en systemen waarbij water en afval worden hergebruikt.

Binnen de dijk op Almere Pampus wordt straks hoogbouw neergezet, daarnaast komt een nieuwe haven en drijvende woningen. Verderop ligt dan IJland, met zo’n 7000 tot 10.000 woningen. De nieuwe wijk is omgeven door moeraseilanden waar slib tot rust kan komen en planten kunnen groeien.

Geen stad groeide zo vlot als Almere. Maar er schort nog wel het een en ander aan. Het telt vooral veel (lager opgeleide) gezinnen. Ouderen en studenten zijn ondervertegenwoordigd. Almere kent een tekort aan banen – en cafés – en op de twee verbindingswegen, naar Amsterdam en Utrecht, staan dagelijks files.

Al die gebreken lijken geprojecteerd op dat ene nieuwe wooneiland. Burgemeester en wethouders kiezen bewust voor de combinatie van ruim opgezet bouwen in de polder én uitbreiden in het water. Dit leidt volgens hen tot sociale diversiteit, tot de beste kansen voor economische groei en tot het hoogste gebruik van openbaar vervoer. Nu reizen dagelijks 42.000 Almeerders met de trein. In 2030 zullen dat er 130.000 zijn, áls de nieuwe spoorverbinding onder het IJmeer er komt.

Almere moet in de toekomst ook 100.000 banen creëren. De bestuurders hebben plannen voor bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Ook zijn er plannen voor hoger onderwijs. Maar voor werk aast de stad toch vooral op Amsterdam, de motor voor de economie in de regio.

Daarom is die vervoerslijn ook zo belangrijk, zegt het college. Mensen moeten straks in 25 minuten van Almere naar de Zuidas kunnen reizen, met een trein, tram of lightrail. Zo’n verbinding is duur. Er zijn al schattingen van 4 tot 6 miljard euro, bedragen waarvoor Almere bij het Rijk zal moeten aankloppen. Dit najaar besluit het kabinet over de plannen. Gisteren reageerde zowel minister Cramer van ruimtelijke ordening als Eurlings van verkeer zuinig, toen ze de visie in ontvangst namen. Ze twijfelen openlijk of een nieuwe IJmeerverbinding de juiste weg is.

Kwaliteit heeft een prijs, vindt gedeputeerde van Flevoland Anne Bliek. „Ik heb zelf nooit de illusie gehad dat de groei van Almere een project zou zijn van ergens low budget 60.000 woningen neerzetten.”

Ook wethouder Adri Duijvestein laat zich niet uit het veld slaan. „Logisch dat het kabinet er eerst nog naar moet kijken. Wat dat betreft is 9 oktober het uur van de waarheid. Hoe dan ook is het uitgesloten dat je 60.000 woningen bijbouwt, zonder een nieuwe ov-verbinding. Anders stappen mensen alsnog in de auto.” Ook voldoet IJland milieutechnisch, sociaal en economisch aan alle eisen. „Het heeft alle idealen in zich.”