Women on Waves verzuipt in regels

Een wetswijziging van het kabinet dreigt een stokje te steken voor een nieuw abortusproject van Women on Waves.

Tien jaar geleden liet Women on Waves (WoW), de Nederlandse organisatie die zich wereldwijd inzet voor het recht op zwangerschapsafbreking, een mobiele behandelkamer bouwen om daarmee per schip af te reizen naar conservatievere wateren. „We hebben daar een vergunning voor aangevraagd, maar die werd steeds afgewezen”, herinnert Rebecca Gomperts, abortusarts en oprichter van WoW, zich.

Na acht jaar procederen kreeg ze toch een vergunning, waarna campagnes en acties volgden langs de kusten van Ierland, Spanje, Portugal en Polen.

Dit jaar stond een reis met een jacht op het programma langs Nicaragua, Chili, Brazilië en Argentinië, maar daar heeft het kabinet – al dan niet bewust – een stokje voor gestoken door de regelgeving aan te passen.

Waar voorheen voor het verstrekken van een abortuspil geen operatiekamer nodig was, mag de abortuspil nu alleen nog worden verstrekt vanuit speciale klinieken. Bovendien vallen overtijdbehandelingen voortaan ook onder de abortuswet.

Reden voor WoW om de geplande campagnes te annuleren. In internationale wateren gelden immers de Nederlandse regels voor overtijdbehandelingen en abortuspillen. Nu die aangescherpt zijn, vrezen de artsen voor vervolging. Zeker nu PvdA-staatssecretaris Bussemaker (volksgezondheid) stelt dat de uit 2002 stammende, schriftelijke toestemming van toenmalig minister Borst (D66) niet meer geldig is, waarmee ze zonder kliniek abortuspillen kon verstrekken.

Toch zien de PvdA en het ministerie van volksgezondheid geen probleem, omdat WoW een vergunning heeft om met hun mobiele kliniek uit te varen. Gomperts begrijpt niet waar de politiek zich mee bemoeit. „Zij kunnen niet beoordelen of we wel of niet kunnen uitvaren. Een mobiele behandelkamer is gewoon niet nodig en niet functioneel in Zuid-Amerika: te groot en te zwaar”.

Dus rest WoW nog één optie: het aanvragen van een verhuisvergunning. Van de container naar een andere locatie dus – in dit geval het jacht. Voorwaarde is dat er op die andere locatie voorzieningen zijn die voldoen aan de kwaliteitseisen van de Wet Afbreking Zwangerschap. Daarbij gaat het om zaken als een behandelkamer met apparatuur, een wachtkamer en afspraken met een nabijgelegen ziekenhuis. De vraag is of dat allemaal kan op een jacht.

„Als een abortuskliniek binnen Nederland verhuist of fuseert, moet zij ook een nieuwe vergunning aanvragen”, legt een woordvoerder van Bussemaker uit. „Dat geldt ook voor de kliniek van Women on Waves.” Sowieso moest de organisatie elke keer dat ze de mobiele kliniek naar een andere boot verhuisde, een nieuwe vergunning aanvragen. Maar dat ging meestal soepel, omdat de container al over een vergunning beschikt.

Gomperts heeft weinig vertrouwen in zo’n verhuisvergunning. „De vorige vergunning kostte ons acht jaar procederen. Er is geen bereidwilligheid. Dat moeten we dan weer afdwingen via de rechter; dat kost jaren en kapitalen. Dat hebben we niet.”