Zelfpluk in overheerlijk Flevoland

Culinair journalist Jeroen Thijssen bezoekt deze zomer bijzondere buitenplaatsen, om te proeven wat het land hier brengt. Vandaag: stadslandgoed De Kemphaan bij Almere.

Over het vlakke land drijven wolken aan als schepen, kwasten van regen bestrijken de bossen rond Almere. Hier, achter metershoge dijken, op grond die vroeger zeebodem was, ligt het enige, zelfverklaarde stadslandgoed van Nederland. Stadslandgoed, dat wekt beelden van verborgen groen tussen hoge stenen muren, een besloten tuin waar vermoeide stadsbewoners hun rust vinden. De Kemphaan heeft niets van dat alles. Het is natuurlijk al de vraag of je Almere een stad kunt noemen, maar dan nog: De Kemphaan ligt een paar kilometer van de bebouwde kom in een bos van Staatsbosbeheer.

De auto zoekt zijn weg tussen vlagen regen en voetgangers door, die daar lopen met opgestoken paraplu’s. Het is zondag, maar zo druk had ik het niet verwacht. De voetgangers, veelal van Surinaamse afkomst, stevenen in optocht naar een grasveld waaromheen kleurrijke standjes zijn opgetrokken. Het lijkt wel feest. Een folderend meisje drukt me een flyer in handen: Stichting Kwakoe on tour, staat daar. Ik ben per ongeluk terechtgekomen op de openingsceremonie van het Kwakoe Familie Festival. Altijd gedacht dat dat in Amsterdam Zuid-Oost plaatsvindt, maar enig informeren maakt duidelijk, dat Kwakoe niet in Amsterdam kan blijven en op zoek is naar een nieuwe locatie.

Achter het veld met standjes rijst een groot, houten gebouw op. Dat is De Kemphaan, het hart van dit landgoed. Een vrolijk Surinaams orkestje barst los wanneer ik op zoek ga naar het doolhof.

Dwalend door de uitgestrekte tuinen rond De Kemphaan, langs de schaapsweide en de nagebouwde schaapsschuur bekruipt me het authentieke gevoel echt op een landgoed te wandelen. Natuurlijk ontbreken de baronnen, ook is De Kemphaan zichtbaar splinternieuw, maar de ruimte die is genomen voor de tuinaanleg en zinloosheid van het heuphoge doolhof wekken toch de suggestie van adellijke willekeur en de zorgeloosheid van de rijkdom.

Op naar het restaurant, proeven of ze daar ook van adel zijn. Daarna wacht de landgoedwinkel.

De Kemphaan is een hoog, houten gebouw waar wanden uit zijn weggehaald, om een overdekt openlucht theater te maken, en ramen in een andere zijde gezet om restaurant-gasten beschutting en licht te bieden. De ingang is aan de noordzijde, bezoekers voor de lunch moeten door het dinergedeelte en dan afdalen naar zaal en terras. Daar wacht modern meubilair op een stevige houten vloer, mensen van diverse leeftijden en economische klassen. Een bord aan de wand meldt dat het restaurant iedere dag open is, en belooft ’elke dag een aparte beleving’. De beleving van vandaag zal Kwakoe dan wel zijn. Op het terras zitten dapperen de regen af te wachten, ik strijk neer bij een tafeltje binnen en bestudeer de kaart. Het is bijna twee uur, dit is de lunchkaart. Daar staan twee soepen op, waarvan een maandsoep, salades, sandwiches en warme gerechten. In eerste instantie trekt de salade met groene boontjes, maar de gegrilde geitenkaas ligt wel erg voor de hand. Onder de warme gerechten prijkt een hamburger van Black Angus rund, en waarmee kan een kok zijn kunnen beter bewijzen dan met zoiets ordinairs als een hamburger? Er staat Kemphaanbier op de kaart, lokaal gebrouwen, maar daarvoor is het te vroeg op de dag, bovendien moet ik nog rijden. Een flesje bionade met kiwi, fris en niet zoet, is ook lekker.

Het duurt lang voordat de kok zijn kunnen bewijst, de drukte van deze zondag is zeker wat onverwachts. Maar als het broodje komt, is het zeer de moeite waard: een knapperige korst met stevig kruim, een smakelijke burger, rosé gebakken zoals het eigenlijk hoort, en de truffelmayonaise geurt vanaf het bord. Dat smaakt naar meer. Toch maar die salade met geitenkaas? Nee, er is er ook eentje met geroosterde mul, die me meer trekt.

Zonder met haar ogen te knipperen neemt de juffrouw een tweede bestelling op en komt, na weer een vrij lange periode van wachten, met de mulsalade terug. Opnieuw scoort de kok: smakelijke salade met een niet-opdringerige dressing, kraakverse mul die net goed gaar is. Hier kom ik terug, op een warme avond wanneer het op het terras beter toeven is.

Exotische klanken vullen de lucht, het Kwakoe-festival is echt begonnen. De Kemphaan is omringd door een fraaie vijver vol fonteinen. Per abuis dwaal ik over een houten steiger naar de overkant, waar achter hoge hekken dieren bewegen. Een dierenpark, een hertenkamp? Maar nee, achter deze tralies prijken blote billen – apenbillen. Bavianen en lampongapen pronken met hun achterste, naar de bezoekers. Dit zijn de terreinen van Stichting Aap, die zielige apen opvangt, afkomstig uit vivisectie of van particulieren, en ze klaarstoomt om terug te keren in natuur of andere apengroep. Kijk, zoiets maakt een landgoed af.

Heftige regen dwingt de bezoekers naar binnen, naar de landgoedwinkel, bijvoorbeeld. Die is gevestigd in een kassencomplex, en wat er winkel is aan deze kas blijft onduidelijk. Links siertuinen met tropische planten, rechts schappen vol kamerplanten te koop. Mooie planten, daar niet van, maar een landgoedwinkel verkoopt meer dan gewas – eetbaar gewas, op z’n minst. Pas bij de kassa ligt het eerste voedsel: een bakje met vier oranje tomaten, drie aubergines en tien basilicumplantjes. Oh, en een diepvriezer vol ijsjes. De mevrouw achter de kassa zegt: „Het is de bedoeling dat u de groente zelf plukt.” Ik krijg een mesje mee en een vage uitleg: ’naar achteren en naar rechts’. Daar, inderdaad, is een verborgen kas waar tomatenplanten tot de hemel reiken, en komkommers die nog niet rijp zijn. Ook staan er bedden met rode snijbiet. Een goed idee, natuurlijk, en 1,50 euro voor een kilo tomaten is niet duur. Maar daar houdt het dan wel mee op. Ik probeer nog of dat Kemphaanbier niet hier verkrijgbaar is, maar nee: het is zelfpluk en verder niets.

Wat een gemiste kans; al die lokale, Flevolandse producten als worst uit Nagele, honing uit Lelystad en ijs uit Zeewolde zouden zo’n prachtig tehuis vinden in een echte landwinkel. Deze kas mag het predikaat ’landgoed’ eigenlijk niet dragen.