Toekan loost de warmte door zijn reuzesnavel

Ook Darwin schudde zijn hoofd om de snavel van de toekan. Waarom zo overdreven: een seksueel ornament, een pikhouweel om vruchten te oogsten? Nee hoor, vermoeden biologen nu: de toekan gebruikt zijn snavel als radiator, om warmte te lozen als hij het te heet krijgt. Zijn snavel, een derde tot de helft van zijn lichaamslengte, is niet geïsoleerd door veren maar wel rijk voorzien van bloedvaatjes. Een prima plek om warmte eruit te laten waaien.

Braziliaanse biologen brachten de ventilatie van de toekan in beeld met warmtecamera’s. Hij ventileert heel precies: als zijn temperatuur iets stijgt, bijvoorbeeld tijdens het vliegen, dan warmt eerst een stukje snavel bij de ogen op. Het raam gaat vast op een kiertje. Schroefden de biologen de temperatuur in het lab hoog op, dan begon de hele snavel te gloeien, en gooide de toekan de boel wijd open. Daalde het kwik tot amper 10 graden, dan deed de toekan zijn snavel thermisch helemaal dicht.

Natuurlijk, een financiële meevaller kan een pleister op de wonde zijn. Maar nu melden psychologen dat geld letterlijk pijn verzacht: even wat bankbiljetten door de vingers laten knisperen, en je voelt de pijn in je verbrande hand een stuk minder. Zelfs hartzeer wordt er lichter door.

Amerikaanse onderzoekers stelden dat simpel vast: ze lieten proefpersonen biljetten van 100 dollar tellen óf vellen papier. Daarna moesten ze hun hand in heet water houden óf ze speelden Cyberball, een balspel waarbij deelnemers expres worden overgeslagen en zich buitengesloten gaan voelen. Wat blijkt: de centen-tellers voelen minder fysieke en sociale pijn. Hetzelfde gebeurde als zij moesten opschrijven wat ze de afgelopen maand hadden uitgegeven óf hoe het weer was. Bij het denken aan verloren geld deed alles extra zeer, het hete water en de eenzaamheid. Geld geeft kracht, en het is niet verwonderlijk dat het compensatie biedt voor fysieke én sociale malheur, redeneren de onderzoekers. Je kunt in het brein zien dat die twee pijnen ooit cerebraal met elkaar versleuteld zijn.

Er schuilt een ingenieur in de orang-oetan, een kenner van de bewegingsleer. Hij had op voorhand kunnen vertellen dat de deelnemers aan de loop over de Millennium Bridge in Londen (2000) in de pas zouden gaan lopen met de trillingen van de brug en voor extra deining zorgden. Als de aap zo mee bewoog met de wiebelende takken in de boomkruinen, zeilde hij vroeg of laat naar beneden.

Toch weet de orang-oetan het fruit van de dunste takken te veroveren, blijkt uit observaties. Biologen melden in de PNAS dat hij zich soms rechtop, soms horizontaal over zwiepende uiteinden waagt, waarbij hij vaak meer dan vier takken tegelijk vasthoudt. Boven en onder. Daarbij zwabbert hij zijn steunpunten heen en weer, steeds verder, om dan een kloof te overbruggen. Die beweging verloopt onordelijk en tegen de ritmiek van de omhangende takken in. Meegaan in de vibratie van de boom zou gevaarlijk zijn. Voor een aap is het ongehoorde acrobatiek.