Bootbezitter en huizenbouwer in gevecht om IJmeer

Watersporters en natuurverenigingen varen vandaag rond Pampus en tekenen een pamflet: om het IJmeer te behoeden voor woningbouw.

Voor elke watersporter lonkt het grote water, zegt zeiler Richard Lijnsvelt. Ruimte, vrijheid een verre horizon: IJmeer en Markermeer zijn daarin uniek. „Nergens snijdt zo’n grote zoetwaterplas tot zo diep in het landschap, zelfs tot aan de rand van de stad.”

Mooi op tijd, vindt Lijnsvelt de protestactie van Milieudefensie, waarbij zijn watersportverbond zich heeft aangesloten. Almere meldt volgende week vrijdag in zijn structuurvisie, hoe het de komende jaren 60.000 woningen gaat bijbouwen. Er zijn twee varianten: oostwaarts richting polder of westwaarts het water in. Het liefst doet Almere beide. Belangrijke voorwaarde is een betere verbinding met Amsterdam: voor openbaar vervoer, maar mogelijk ook voor auto’s. Bij voorkeur gaat die onder het IJmeer door. In oktober hakt het kabinet de knoop door.

Woningbouwwethouder Adri Duivesteijn kan de protestactie niet waarderen. „Ik vind het een prestatie om al tegen plannen te zijn, nog voor je ze kent. Dat geeft aan in wat voor cultuur we leven: op voorhand tegen zijn, nergens over willen nadenken en een sfeer creëren alsof er iets ergs staat te gebeuren.”

Duivesteijn wil wel benadrukken hoe ’onfatsoenlijk het spelbederf’ van Milieudefensie is, maar over de eigen plannen zegt hij liever niets. Hooguit dat er goed over is nagedacht. William McDonough, medebedenker van het duurzame cradle-to-cradle-concept is erbij betrokken. Net als landschapsarchitect Adriaan Geuze, pleitbezorger van open landschappen rond de stad. Duivesteijn: „Ik heb nog nooit meegewerkt aan iets dat lelijk is. De beste milieudeskundigen hebben meegedacht.”

Almere liet in maart zijn voorkeur blijken voor een Waterstad-plus. De gemeenteraad droomt van een volwaardige stad met uitstraling, gericht op Amsterdam, met wooneilanden, ecologische buffers en aandacht voor duurzaam bouwen, cultuur en hoger onderwijs. Volgens Milieudefensie is bouwen in het IJmeer daarvoor niet nodig. Er is voldoende ruimte in Flevoland voor aantrekkelijke woonmilieus. Naast Almere ligt nog een halve polder braak, zegt ook het watersportverbond. „Daar hoef je alleen maar water in te laten, geen dure eilanden op te spuiten.”

Duivesteijn vindt dat te makkelijk. „Het Rijk vraagt van ons dat we tot 2030 60.000 woningen bijbouwen en voor 100.000 arbeidsplaatsen zorgen. Een grotere opgave is nauwelijks denkbaar. Kennelijk is er bij de tegenstanders weinig interesse om mee te denken hoe je een gezonde stad bouwt, die verweven is met Amsterdam.”

Groei van Almere betekent dat de Randstad niet verder wordt volgebouwd. Duivesteijn: „Natuurclubs maken zich daar ook sterk voor. Toch mocht er geen snelweg komen naast het Naardermeer. Ze zijn tegen een IJmeerverbinding, tegen uitbreiding van vliegveld Lelystad, wat arbeidsplaatsen kan opleveren. Dan blijven er weinig opties over dan bouwen op het oude land.”

Watersporter Richard Lijnsvelt snapt dat Almere zichzelf een gezicht wil geven aan het water. „Een boulevard in plaats van een kale dijk, prima. Jachthaven en fietspaden kunnen de natuur- en recreatiefunctie versterken, maar woningbouw niet. We zijn niet tegen een tunnel, maar wel tegen een brug. Die doorsnijdt het landschap en maakt het IJmeer tot een soort randmeer. Die zijn er genoeg.”

Maar bouwt Almere die wat duurdere waterwoningen niet ook voor Lijnsvelts achterban? Mogelijk, erkent hij, maar het belang van een enkeling gaat niet voor dat van alle watersporters. „Wij vertegenwoordigen 100.000 mensen, vijftig jachthavens zijn georiënteerd op dit gebied. Wat moeten Muiden en Pampus als ze zijn ingesloten door een dubbelstad?”