Beste oervader,

Wie was u toen u een jaar of 20 was? Welke plannen en idealen had u toen? En wat is ervan terechtgekomen? In een korte serie schrijven bekende Nederlanders een brief aan hun jongere ik. Vandaag: de Nederlands-Koerdische schrijver en acteur Ibrahim Selman.

Ja, daar zijn we weer. En je gaat me weer ontglippen voor ik je kan ontmaskeren. Ik begin er langzamerhand in te geloven dat je geen maskers draagt maar zo geboren bent. Niet als één maar als honderden personen tegelijk. Hoe vaak heb ik je niet betrapt op de liefde, de onmogelijke, de fatale liefde voor een land dat niet bestaat, voor een volk dat geen goede leiders kan baren. Hoe vaak heb ik je niet betrapt op het uitlokken van melancholie, van nostalgie door die fatale liefde. En ik maar gehoorzamen, jou gehoorzamen.

Ik verwijt jou niets. Jij de onstuimige, de vitale en wanhopig makende. Nee, die grijze haren moet ik mezelf aanrekenen. Ik moet niet in jouw voetsporen treden, ik had je moeten temmen, opvoeden, op het juiste pad moeten brengen.

Maar tussen ons gaapt een onoverbrugbare tijd. Jij kunt alleen maar in je fantasie bedenken hoe ik eruit zie. Ik ben jouw droom, misschien niet wat je had gehoopt en jij bent mijn verleden dat ik niet wilde hebben. Je vormt een essentieel deel van me. Ik ben geen deel van jou, ik ben misschien jouw afval, jouw uitwerpselen.

Ik volg je gewoon, ben soms bewonderaar van je en heel af en toe trots op je. Trots op de hoeder in je, de hoeder van een leger onstuimige, soms vrolijke personages maar altijd ook een melancholisch eindigende pyromaan. Ja, je bent een pyromaan die aan het eind van elke dag alles in brand steekt, al je ikken, al je protagonisten, je antagonisten. Je enthousiasmeert iedereen met een ongekende, bijna goddelijke charme en veerkracht. Je brengt iedereen in extase, maar als puntje bij paaltje komt, arriveert de avond, tijd voor de ondergang. En dan zit je je wonden te likken en val je in een diepe, diepe slaap, om een paar uur later helemaal opnieuw te beginnen met die oerkracht, zonder vrees of trauma. Dat bewonder ik in je. En het liedje herhaalt zich, al decennia.

Soms kom je er niet helemaal ongeschonden uit. Zo kon je, dertig jaar geleden, niet alles wat je had opgebouwd in brand steken. Je kon niet alles in as veranderen, er was geen wind die waaide. Bagdad was zonder lucht, zonder wind, de geur van bloed hing in de lucht. Je faalde en vertrok. Je dacht dat je dapper was. In feite heb je alleen je lijf gered met al je goede en slechte duivels, opgesloten in dat vege, bange lijf dat alleen aan zichzelf dacht en niet aan de vernietiging die je vlucht zou kunnen veroorzaken voor jouw geliefden.

Je koos voor jezelf, egoïst. Je liet je geliefde en twee kinderen onbeschermd achter. Je wist dat ze in de handen van dolle honden konden vallen. Laf! Dat moet je wel toegeven. Maar dat kun je niet, omdat je nog steeds in de roes van je vlucht zit.

Je wordt nooit volwassen, niet in staat je vlucht te analyseren en te evalueren. Je zit nog steeds in die lege, smalle cirkel, eeuwige vluchteling. Geef anderen niet de schuld. Ga niet klagen dat ze je in een onzichtbaar hok hebben opgesloten. Je bent zelf gevangenis en gevangene tegelijk. Niemand belemmert je als je weg wilt. Integendeel, iedereen zal jouw vertrek toejuichen, groots vieren misschien.

Je kwam hier in een tijd waarin politieke correctheid overheerste. Je haatte politieke correctheid, maar leg niet de schuld bij de politiek van toen. Je moet jezelf alles aanrekenen en ik wil helemaal geen ’ja, maar’ horen, niet van jou en niet van je soortgenoten. Jullie zijn allemaal één pot nat.

Misschien ga ik nu een beetje te ver. Maar het wordt tijd om te ver te gaan. Als je niet te ver gaat, niet enigszins extreem bent, dan hoor je er niet meer bij. Waarschijnlijk waait dit ook weer weg, en zal een andere politieke cultuur gaan heersen. Want de mens, met zijn politieke culturen, blijft in een cirkel ronddraaien zoals de natuur in de vier seizoenen opgesloten ligt. Als je had geweten dat je in een hok geplaatst zou worden, was je dan gevlucht? Als je had geweten dat Europa geen utopie is maar een harde werkelijkheid die naar haar ondergang holt, dan had je misschien overwogen om die dolle honden te mijden en je kinderen uit hun klauwen weg te houden, zonder te vluchten. Ik weet het niet, je bent onberekenbaar.

Je vader noemde jou naar de oervader. Hij wou dat je wijs was als hij, als de oervader. Maar was de oervader wijs? Als de verhalen van de heilige boeken kloppen stond hij met een mes klaar om zijn zoon te onthoofden, zoals je een schaap slacht. En wat heb jij gedaan? Je bent nog verder gegaan. Het was veel beter en dapperder geweest als je je eigen gezin naar de hel had meegenomen en ze niet had achtergelaten.

Alles kwam uiteindelijk goed. Ze zijn je achternagekomen. En je hebt er voor gezorgd dat ze een stempel kregen, een stigma. Nog erger. Je hebt er voor gezorgd dat ik een stigma kreeg. Niemand ziet mij als ik, ze zien mij als jou. Jij, de eeuwige vluchteling die zich in een hok heeft gestopt. Laten we hopen dat wij ooit weer een kans krijgen om in andere gedaanten, over duizend jaar terug te keren. Als we die kans inderdaad krijgen dan moet je beslist, wat er ook gebeurt, niet vluchten.

De Ikon interviewt Ibrahim Selman morgen, zondag 9 augustus, over zijn brief in ’De andere wereld’ (7.00 uur, Radio 1).