Windmolen ver op zee is vogelvriendelijk

De geplande windmolenparken boven de kust van Schiermonnikoog vormen weinig risico voor vogels. Vooral turbines langs de kustlijn verstoren hun leefgebied.

Vogelbescherming Nederland (VBN) is blij met de locatie van drie nieuwe windmolenparken in de Noordzee. Doordat de turbines ver van de kust zijn gepland, vormen ze voor vogels vrijwel geen bedreiging. Dat blijkt uit het VBN-onderzoek ’De Nationale Windmolenrisicokaart voor Vogels’.

„De kaart laat precies zien waar windmolens vogelvriendelijk gebouwd kunnen worden”, legt VBN-woordvoerder Ruud van Beusekom uit. „In de delen die wij als hoog risicogebied bestempelen zien wij liever geen windmolens.” Vooral de vogeldichte kustlijn is zo’n hoog risicogebied. „Zee-eenden en steltlopers vinden daar bijvoorbeeld voedsel in het ondiepe water”, vervolgt Van Beusekom. „Ook gebruiken vogels de gebieden als broedplek.”

Een windmolen kan dat ernstig verstoren, weet hij. „Het is niet zo dat de turbines werken als een gehaktmolen, en de vogels vermalen. Dat zijn indianenverhalen. Maar doordat vogels ver bij de molens uit de buurt blijven, kan een broedgebied ongeschikt worden.” Ook trekvogels hebben last van de molens. Ze vliegen met een grote boog om de turbines heen wat kostbare energie verslindt. „Die energie hebben ze nodig om jongen groot te brengen. Zeker bij zeldzame vogels is iedere verstoring te veel.”

Van Beusekom is dan ook blij dat de drie windparken die vorige week een vergunning kregen ver uit de kust liggen: 56 kilometer boven Schiermonnikoog. „Het is een goede zaak voor de vogels. Want zo ver op zee is de vogeldichtheid, en daarmee het risico op verstoring van de ecologie, veel geringer.”

Toch zijn verreweg de meeste bestaande windmolens gesitueerd in vogelrijke gebieden, blijkt uit de risicokaart. In Flevoland bijvoorbeeld, en aan de Friese en Zeeuwse kust. Ook is het niet uitgesloten dat er in de toekomst in die gebieden meer windparken bijkomen. Ton Hirdes, directeur van de Nederlandse Wind Energie Associatie (NWEA) legt uit waarom. „Juist op die plekken is het interessant om windmolens te plaatsen omdat er open ruimtes zijn.” De wind heeft daar de ruimte om krachtig te worden en dat betekent meer draaiuren voor de windmolens.

Dat hoeft niet te botsen met de belangen van vogels denkt hij. „De kaart van de Vogelbescherming moet gezien worden als grofmazige handlijn. Als een gebied als hoog risico wordt bestempeld, dan betekent dat dus niet dat windmolens in dat gebied zijn uitgesloten. Iedere plek moet afzonderlijk worden bekeken.”

Van Beusekom beaamt dat. Hij geeft Almere als voorbeeld. „Langs een dijk was een windpark gepland dat voor vogels een enorm obstakel zou vormen. Na onderzoek van de plaatselijke vogelwerkgroep bleek dat de windmolens in een andere formatie even effectief waren, maar minder belastend voor de vogels.”

Hij vindt het lastig aan te geven hoe sterk de belangen van vogels uiteindelijk worden meegenomen in de overweging of er wel of geen windmolenpark komt. Maar een woordvoerster van het ministerie van verkeer en waterstaat is er duidelijk over. „Voor grote gebieden van Nederland hebben wij vastgelegd dat we daar de vogels zullen beschermen: de zogenaamde Natura-2000 gebieden. Als een windmolenpark daar de vogelpopulatie verstoort dan mag het simpelweg niet gebouwd worden.” Van de zeventig aanvragen die de afgelopen jaren werden ingediend, zijn er dan ook maar negen goedgekeurd, vertelt ze. Sommige aanvragen werden afgekeurd vanwege ecologische bezwaren. „Het is iedere keer een puzzel.”

Overigens is het niet helemaal zeker of de windparken boven Schiermonnikoog er daadwerkelijk komen. De definitieve vergunning wordt in november toegekend. „Maar”, stelt de woordvoerster van Verkeer en Waterstaat, „voorlopig ziet het er goed uit.”