’Europees verdrag uit 1950 staat downloaden muziek toe’

De muziekindustrie wil een verbod op downloaden. Dit is echter in strijd met de Europese wet, stelt consultant Hendrik Rood van Stratix.

Bedrijven en politici die een verbod wensen op het downloaden van muziek en films, moeten nog eens goed naar het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens kijken. Dat verbiedt zo’n maatregel al sinds 1950.

Die waarschuwing geeft Hendrik Rood, consultant bij het adviesbureau Stratix, dat gespecialiseerd is in elektronische communicatie. Rood verbaast zich erover dat niet vaker wordt stilgestaan bij de consequenties van dit verdrag, dat eind 1950 in Rome werd gesloten en nog altijd geldig is.

Downloaden staat weer volop in de belangstelling. Onlangs heeft Usenetbase, een zogeheten usenet-site, zijn hulp bij het downloaden van muziek en films onder druk van de entertainmentindustrie gestaakt. Stichting Brein, die in Nederland opkomt voor de rechten van muziek- en filmuitgevers, had een kort geding aangespannen tegen de site met als eis een enorme schadevergoeding. Usenetbase heeft dat geding niet afgewacht en de stekker uit zijn dienst getrokken.

Een andere usenetsite, FTD, heeft echter een bodemprocedure aangespannen tegen Brein met als eis dat Brein FTD niet meer als illegaal mag bestempelen, laat staan een schadevergoeding zou kunnen eisen. FTD helpt bij het vinden van muziek en films die op usenet kunnen worden gedownload. Omdat downloaden legaal is, kan hulp bij downloaden niet illegaal zijn, redeneert FTD.

Brein ziet dat anders. Het Amsterdamse Hof bepaalde vorig jaar dat een bedrijf niet mag bestaan bij de gratie van verwijzingen naar illegale content. Downloaden is in Nederland wel legaal, het aanbieden/uploaden van muziek en films vaak niet. En komende woensdag zou de rechter uitspraak doen in een zaak tegen Mininova, ook een soort downloadhulp, zij het niet via usenet. Die uitspraak is uitgesteld tot eind augustus.

In Frankrijk is twee maanden geleden een wet aangenomen die downloaden van auteursrechtelijk beschermd werk, zonder daarvoor auteursrechten af te dragen, strafbaar maakt. Iets vergelijkbaars stelde vorige maand ook een Nederlandse parlementaire commissie onder leiding van het SP-Kamerlid Ada Gerkens voor. Als de entertainmentindustrie eenmaal goede alternatieven biedt, moet het afgelopen zijn met het vrijelijk downloaden van beschermd werk.

Consultant Rood denkt dat het allemaal niet zo eenvoudig ligt en dat een proefproces waar het Europese verdrag uit 1950 als argument wordt gebruikt, zo’n verbod vrij snel onderuit kan halen. Rood: „In Rome is vastgelegd dat een inwoner van Europa niet belemmerd mag worden bij het ontvangen van informatie. Overheden mogen die ontvangst niet blokkeren en ook bedrijven mogen dat niet. Dit recht op informatie is sindsdien herhaaldelijk door de Europese Unie herbevestigd.”

Dat het geen theoretisch recht is, heeft volgens Rood uitgerekend de entertainmentindustrie zelf in het verleden bewezen. In de jaren zestig en zeventig kwamen commerciële tv-zenders op die de overheidsomroepen concurrentie aandeden. Enerzijds was er in de Noordzee de Tros die vanaf een booreiland uitzond, anderzijds waren er zenders die vanuit Luxemburg via een satelliet programma’s op onder meer Nederland richtten. Voor beide waren aparte antennes op het dak nodig. De Nederlandse overheid wilde geen commerciële concurrenten voor de staatsomroepen en wilde de antennes daarom verbieden. De entertainmentindustrie was echter een groot voorstander van die zenders, die immers de verkoop van met name muziek enorm stimuleerden. Met een beroep op het verdrag uit 1950 kon de industrie een antenneverbod voorkomen.

Bij de discussie over schotelantennes speelt het recht op informatie ook nog altijd een rol. Als met een schotel informatie is te ontvangen die niet op een andere wijze verkrijgbaar is, kan een schotel in principe niet worden verboden.

Of het verdrag ook sites als FTD en Mininova kan redden, is minder duidelijk, denkt Rood. „Is wat FTD op zijn site doet ’beschikbaar stellen’ van illegale content, of gaat het om informatie die onder het verdrag van Rome valt? Tot nu toe gaan rechters vaak van het eerste uit. Maar misschien heeft FTD in zijn bodemprocedure hier toch een houvast.”

In België zijn internetproviders verplicht te controleren of klanten illegale content downloaden. „Dat is in strijd met het verdrag uit 1950, want het belemmert de ontvangst van informatie”, aldus Rood. Ook het Franse downloadverbod (dat door de EU al is afgekeurd) zal bij een beroep op ’Rome’ sneuvelen, verwacht hij.