Taxiwereld Amsterdam bewijst dat de vrije markt een sprookje is

Op grond van economische uitgangspunten mag je verwachten dat een ruim aanbod en een geringe vraag leidt tot verlaging van de prijs en toename van het dienstbetoon. Tenminste, dat is de theorie. Dat het zo in de praktijk niet altijd werkt, bewijst de Amsterdamse taxiwereld. Lange rijen wachtende taxi’s hebben daar alleen maar tot gevolg dat de maximumprijs geldt als het absolute minimum, korte ritjes hooghartig van de hand worden gewezen en de klant vaak hufterig wordt behandeld.

Het zou niet fair zijn tot dit hufterige gedrag ook de doodklap te rekenen die een taxichauffeur dit weekeinde uitdeelde. Zo dramatisch is het ook weer niet. Neemt niet weg dat Schiphol inmiddels maatregelen heeft moeten treffen om het Amsterdamse taxiwezen van zijn terrein te weren, dat zich door slechts één wet laat leiden: de klant zoveel mogelijk het vel over de oren halen. Op het Leidseplein, het Rembrandtplein en het Centraal Station is de bezoeker echter aan de goden van de vrije markt overgeleverd. En zoals altijd kijken de gemeentelijke autoriteiten tamelijk machteloos toe.

Amsterdam is ooit van de regen in de drup terechtgekomen. Dat gebeurde toen het Paarse kabinet in 1999 het pervers geworden vergunningenstelsel (dure ritten en dure vergunningen) inruilde voor een nagenoeg onbegrensd vrijemarktprincipe. Met inachtneming van minimale eisen mocht iedereen zich taxichauffeur noemen. Minister Jorritsma was zo naïef om te veronderstellen dat dit de klant in de comfortabele positie zou brengen voortaan over de prijs te kunnen onderhandelen. Vergeet het maar. De taxichauffeur die het waagt een billijke prijs en service te bieden, mag in de praktijk rekenen op een warm onthaal van zijn ’collega’s’. Hotels die zaken willen doen met redelijke chauffeurs worden afgebluft of regelrecht geïntimideerd.

Wat zich hier openbaart is een minder bekende economische wetmatigheid, namelijk dat bedrijven, ook eenmansbedrijfjes, geen enkel belang hebben bij gunstige prijzen of concurrentie. Wat zij nastreven is niet de vrije markt, maar beheersing van de markt, zelfs als dat indruist tegen hun eigen belang. Want laten we wel wezen: leuk is het niet, ook niet voor de arme taxichauffeur die zich rot moet sappelen. De vrije markt is een sprookje, dat alleen kans van slagen heeft als de overheid regels stelt en handhaaft. Alleen zo kan het wat worden met de Amsterdamse taxiwereld.