Zonder bijen is er geen bestuiving

De petitie ’Stop de bijensterfte’ is binnen een maand door 10.000 mensen getekend. Belangrijkste oproep: verbied een aantal insecticiden.

’Stop de bijensterfte’ is sinds gistermiddag de best lopende petitie van de 146 officiële verzoekschriften op internet. De actie komt van een natuurbeheerder, een imker en een milieuwetenschapper. Volgens de laatste, hoogleraar Jeroen van der Sluijs, moet het gebruik van schadelijke gewasbeschermers zo snel mogelijk worden stopgezet.

Het gaat niet best met de honingbij en zijn wilde soortgenoten. Steeds vaker zien imkers, in Nederland en elders, complete bijenvolken verdwijnen. Van de tweehonderd wilde bijensoorten die Nederland nog telt, staan er 100 op de lijst van bedreigde diersoorten. Dit terwijl de insecten essentieel zijn voor de plantenwereld: zonder bestuiving is er geen voortplanting.

In een rapport toonden onderzoekers van Wageningen Universiteit zich begin dit jaar al ongerust. Ze zien verschillende oorzaken voor de bijensterfte. De natuur- en landbouwgewassen in Nederland zijn eentoniger en minder bloemrijk. Er is een opmars aan ziektekiemen en parasieten, zoals de varroamijt. En er zijn steeds minder imkers.

Volgens Van der Sluijs is in het bijenrapport slechts een kleine paragraaf gewijd aan insecticiden. „In Wageningen hebben ze wel verstand van bijenziektes, maar het zijn geen chemici.” Gevolg is volgens hem dat de minister te weinig geld uittrekt en het bovendien verkeerd inzet.

Zelf heeft Van der Sluijs aan de Universiteit van Versailles onderzoek begeleid naar de rol van chemische stoffen bij sterfte onder bestuivers. Bestrijdingsmiddelen tasten het zenuwstelsel van bijen aan, weet hij. „Dat maakt ze wellicht ook extra vatbaar voor ziekten. Motoriek en leervermogen raken verstoord, waardoor ze niet meer aan elkaar kunnen doorgeven waar veel stuifmeel te vinden is.”

Van der Sluijs ziet een relatie tussen bijensterfte en pesticiden die in oppervlaktewater worden aangetroffen. Glastuinbouwgebieden in Zuid-Holland en Flevoland en bollengebieden in Noord-Holland vertonen in beide gevallen pieken. Hij ergert zich aan de trage reactie van de overheid op wetenschappelijke kennis. „Een verbod op gewasbeschermers vergt hier eerst wijziging van wetten en toetsingskaders. Terwijl andere landen meteen kiezen voor een stop. We hopen op 40.000 handtekeningen, misschien helpt dat.”