Wilders creëert zijn vijanden met zorg

Politicus Geert Wilders en zijn Partij voor de Vrijheid profileren zich als eenzame strijders tegen de ’dreigende islamisering van Nederland’. Met succes creëert hij een vijandsbeeld, volgens wetten van de Koude Oorlog.

’Jazeker’, zegt Leon Wecke, „er is veel vergelijkbaar tussen de manier waarop vijandsbeelden werden gecreëerd tijdens de Koude Oorlog en de manier waarop Geert Wilders en zijn PVV nu de grote dreiging schetsen van een islamisering van de vrije westerse samenleving”.

Wecke (77) is gepensioneerd vredeswetenschapper, maar nog altijd actief aan het centrum voor internationaal conflict-analyse & management van de Radboud Universiteit Nijmegen. De polemoloog analyseerde in de jaren zeventig en tachtig de propagandatechnieken van de Amerikanen en hun Navo-partners tegen het dreigende communistische gevaar. Vijandsbeelden die natuurlijk net zo goed werden gehanteerd door de andere kant, de machthebbers in Moskou. Zoals sommige tegenstanders van Wilders dat nu ook doen.

Als Wilders het heeft over de dreigende islamisering en het gevecht dat zijn partij daar tegen aan het voeren is, dan heeft dat alles te maken met het oppoetsen van een vijandsbeeld voor eigen gewin, luidt de kern van de analyse van Wecke. „Wilders vergroot eerst het gevaar uit. Dan neemt hij de slachtofferrol aan, dat doet het altijd goed. Het vijandsbeeld van de islam roept hij op via de bekende propagandatechnieken, die inspelen op de beleving van gewone, gefrustreerde mensen.”

Bij de methode-Wilders is er weinig nieuws onder de zon voor Wecke, de senior universitair docent die ongetwijfeld door de PVV wordt beschouwd als lid van de verfoeide linkse elite in Nederland. Hoe bouw je zo’n vijandsbeeld op? Wecke: „Herhaling is erg belangrijk. Steeds opnieuw komt hij met dezelfde aanvallen op de islam, de Koran en de Marokkaanse jeugd. Net zo belangrijk is het simplificeren van feiten. Een eenvoudig vijandsbeeld wordt een instrument voor de gewone mens om zich toch een oordeel te kunnen vellen. Nog een ander kenmerk is dat Wilders inhaakt op de meest primaire behoeftes van mensen, zoals de behoefte om hun werk te houden. De vreemdeling komt dat werk afpakken, menen zij dan te weten”.

Is het vijandsbeeld eenmaal stevig opgebouwd onder de achterban dan geeft dat voor de bedenkers aanzienlijke voordelen. Het legitimeerde regeringen tijdens de Koude Oorlog om de defensie-uitgaven fors op te schroeven, in het geval van Wilders verschaft het hem de mogelijkheid om keiharde voorstellen te doen tegen aanhangers van de islam. Een ander voordeel: de rust en eendracht onder de eigen aanhang wordt er door verzekerd.

Een vijandsbeeld vergt onderhoud. Wilders gaat ver in het beschrijven van de gevaren van islamisering, wanneer hij een vergelijking trekt met de donkerste uren van de Tweede Wereldoorlog, toen de wereld werd bedreigd door Duitse nazi’s, Italiaanse fascisten en Japanse imperialisten. In één van zijn toespraken in de Verenigde Staten riep hij in dat verband op terug te denken aan premier Winston Churchill, die het Britse volk opriep, nooit, maar dan ook nooit te buigen voor de vijand. Wilders zei daar in mei: „Dit is waarom ik deze week in Amerika praat over het gevecht dat we in het Westen nu moeten aangaan om onze vrijheden te verdedigen”.

Wilders profileert zich als de eenzame voorvechter van het vrije woord, in de Verenigde Staten beloond met enkele freedom awards van rechts Republikeinse denktanks, maar in Groot-Brittannië aan de grens geweigerd wegens overtreding van wetten tegen haatzaaien.

Wecke over die eenzame strijd: „Het past bij zijn strategie om de martelaarsrol op te zich te nemen. De man die uitgesloten wordt door de gevestigde orde. Zijn permanente beveiliging, hoe treurig ook, helpt hem daarbij ook, het is statusverhogend”.

Het vijandsbeeld van de islam waaraan Wilders zo gedreven heeft helpen bouwen, is volgens Leon Wecke niet zomaar weer af te breken. „Dat was na de Koude Oorlog ook niet zo eenvoudig. Na de komst van Gorbatsjov duurde het nog vier of vijf jaar voordat het westen toegaf dat de Russen geen bedreiging meer vormden. Dat soort beelden ben je dus niet zomaar kwijt”.