Affaire rond Twentse neuroloog is les voor hele medische wereld

Naar schatting van de artsenorganisatie KNMG functioneert ongeveer vijf procent van de medisch specialisten niet naar behoren. Zij leveren zorg die schadelijk is voor de patiënt en zij zien niet in dat zij beter werk moeten afleveren.

Met het gegeven dat artsen net als andere beroepsbeoefenaren fouten kunnen maken, moeten samenleving en patiënt rekening houden. Maar zij zouden niet zo hoeven te schrikken van dit nuchtere feit, als zij zouden weten dat fouten in de medische wereld worden herkend, benoemd en aangepakt.

Het deze week gepresenteerde onderzoek naar de disfunctionerende Twentse neuroloog Jansen Steur stelt op dit punt allerminst gerust. Commissievoorzitter Lemstra schetst een onthutsend beeld van een arts die in een periode van elf jaar nauwelijks dossiers bijhield, verkeerde medicijnen voorschreef en foute diagnoses stelde – tientallen mensen kregen ten onrechte te horen dat ze Alzheimer hadden, Parkinson of multiple sclerose.

Hoe ernstig het leed dat de specialist patiënten hiermee berokkende ook is, de bredere betekenis van het rapport zit hem vooral in de beschrijving van Jansens professionele omgeving: zijn directe collega’s in het Medisch Spectrum Twente, de vakgroep, de Raad van Bestuur, de regionale inspectie. Collega’s kaartten de kwestie wel aan, maar zij vingen bot bij de Raad van Bestuur, die uit angst voor reputatieschade liever zweeg dan ingreep. Ook de inspectie liet het er veel te snel bij zitten. Geen van deze professionals en bestuurders bekommerde zich om de patiënt – een ernstiger verwijt valt dokters en hun managers moeilijk te maken.

Lang zijn studenten geneeskunde opgeleid met de boodschap dat zij maar het beste kunnen zwijgen over fouten. Artsen en hun belangenbehartigers zeggen er alles aan te doen deze zogenoemde conspiracy of silence te doorbreken en zich open op te stellen tegenover zichzelf, hun collega’s, de patiënt en de buitenwereld. Er worden stappen gezet met intercollegiale toetsing, functioneringsgesprekken en zwarte lijsten van slechte artsen.

De commissie laat zien hoe urgent dit is. Want een dergelijke affaire kan zich volgens Lemstra en de zijnen nog steeds voordoen, ook in een ander ziekenhuis in Nederland. Dat is bijzonder verontrustend. Een dokter kan fouten maken. Maar de patiënt moet erop kunnen vertrouwen dat systematisch falen wordt aangepakt, in plaats van in de doofpot gestopt.