Een cv maakt een schrijver zichtbaar

Hoe word je zichtbaar als beginnend schrijver? Niet door je manuscript naar een uitgeverij te sturen, zeggen aankomende debutanten. Win liever schrijfwedstrijden.

Wat deed Anita Terpstra toch avond aan avond achter haar computer? Shoppen op Marktplaats? Msn’en met vriendinnen?

„Ik dacht dat ze met haar werk bezig was”, zegt haar vriend Gerard de Jong. Pas na een jaar kwam haar confessie: Ik ben bezig met een boek.

Voor de rest van de wereld hield de 34-jarige Friezin haar schrijfambities nog vier jaar langer verborgen. Eerst maar eens zien of het me lukt, dacht ze. Haar thriller in wording voelde als iets kwetsbaars en intiems, dat bescherming behoefde. „Ik was bang niet serieus genomen te worden”, zegt ze. Want wie schrijft er nou niet een boek?

Nederland telt ruim een miljoen hobbyschrijvers, zo bleek twee jaar geleden uit het Trouw Schrijf-onderzoek. Zo’n 40.000 van hen wagen zich aan het grote project van een roman. Daarbij horen lastige vragen als: komt het boek ooit af? Is het wat? En zo ja, hoe word ik zichtbaar als beginnende schrijver?

Dat is dé vraag, verzucht Terpstra. In de periode dat ze ploeterde op plots, stuurde ze weleens een manuscript naar een uitgeverij. Die wees dat ’keihard’ af, zegt ze: „Dat snap ik nu wel. Het was gewoon slecht. Ik moest vijf jaar lang leren, leren, leren.”

Dat ze clichés moest vermijden, bijvoorbeeld. En dat een zin als: ’Ze moest overgeven’ een beetje kaal is. Terpstra: „Daar moet iets bij, zodat de lezer het voor zich ziet. Bijvoorbeeld dat er groene stukjes in drijven van de kiwi die ze net gegeten heeft.”

Twee jaar geleden deed Terpstra een andere poging om op te vallen in de anonieme massa van hobbyschrijvers: ze deed mee aan de Trouw-Thrillerwedstrijd, onder het pseudoniem Rosa Steen. En ze won de derde prijs, met haar verhaal over een jonge vrouw die zelfmoord lijkt te hebben gepleegd. Dat was voor haar ’een stukje bevestiging’, zegt Terpstra. „Dan denk je: hé, iemand ziet er iets in.”

Voor Gerwin van der Werf (40), muziekdocent, componist én beginnend schrijver, was meedoen aan schrijfwedstrijden zelfs een ’bewuste strategie’. Een jaar of twee geleden ontdekte hij dat hij iets te vertellen had in proza. „Dat was wel gek, want daarvoor was muziek altijd mijn expressievorm.”

Hij stuurde een verhaal in voor de Trouw-Schrijfwedstrijd ’De gelukkige klas’, won de derde prijs en dacht: „Nu moet ik het serieus aanpakken. Nu moet ik laten zien dat ik geen toevalstreffer ben.”

Zijn strategie werkte. Bij de Schrijf-jury van Trouw viel Van der Werf nog twee keer in de prijzen, de Volkskrant bekroonde een inzending, hij mocht op de VPRO-radio weer een ander verhaal voorlezen. „Het was dít, of de grote stapel”, zegt Van der Werf. „Die humuslaag van ongevraagde manuscripten die over uitgeverijen ligt, daar zag ik geen gat in.”

Uitgevers bekijken al die manuscripten wel, maar ontdekken er zelden iets moois in. De spoeling is dun, zegt Marjolein Schurink, thrillerredacteur van Cargo, een imprint van uitgeverij de Bezige Bij. „In het afgelopen jaar heb ik één gesprek gehad met iemand die uit de stapel tevoorschijn kwam. Zijn werk hebben we niet uitgegeven.”

Meedoen aan wedstrijden, een ’cv’ opbouwen als beginnend schrijver is slimmer, zegt Josje Kraamer, redacteur bij uitgeverij Querido: „Ik google veel op nieuwe namen. Als je dan ziet dat iemand niet helemaal uit het niets komt, dat zijn talent door iedereen wordt opgepikt, dan zegt dat wel wat.”

Terpstra’s ’weg naar zichtbaarheid’ liep via literair agent Paul Sebes, bij wie ze een masterclass schrijven volgde. Hij bezorgde haar een ingang bij Cargo, waar op 5 november haar thriller ’Nachtvlucht’ verschijnt. ’Waanzinnig’ vindt Terpstra dat: „Ik zit op een soort roze wolk.”

Het talent van Van der Werf werd herkend door een redacteur van uitgeverij Contact, met wie hij kennismaakte op de Trouw-Schrijfdag vorig jaar. „And the rest is history”, zegt Van der Werf: begin 2010 verschijnt zijn debuutroman ’Gewapende man’. Hij vierde de ondertekening van zijn contract met een dure lunch in hotel Américain, „tout seulement, net als echte schrijvers doen als ze zich geen raad weten met hun aanvallen van ijdelheid.”