Gratis nieuws is zo oud als de weg naar...

En u maar denken dat Google en die miljoenen andere sites met gratis nieuws een spectaculaire vernieuwing van de mediale wereldorde teweegbrengen. Nou, laat ik u uit de droom helpen.

Nieuws met daarnaast een paar advertenties. Gratis te bekijken. Een bespreking van een schitterende, snelle auto, met daaronder advertenties. Kost je ook niks om te lezen. Een verslag van toneelstuk, met, jawel, wat reclame erbij. Een filmaankondiging, met, alweer, er omheen advertenties. Een prikkelende visie en boze reacties van lezers. Gratis, allemaal gratis, dankzij de reclame.

Waar doet u dit aan denken? Als het goed is minstens óók aan kranten die, al tientallen jaren, week-in-week-uit gratis uw brievenbus vullen. De huis-aan-huis-bladen dus. Niks Google die het fenomeen gratis nieuws met advertenties zou hebben uitgevonden. Het zijn de kranten die dit bedrijfsmodel hebben groot gemaakt, en al erg lang geleden.

Mijn eerste vaste aanstelling als full time journalist was bij zo'n gratis weekblad. Het was niet een zoveelste huis-aan-huis-advertentiefuik maar een zogeheten nieuwsblad. Daar mocht ik als beginnend scribent zo goed mogelijk de nieuwskolommen van vullen. Gewoon met 'degelijk nieuws', zoals verslagen van de gemeenteraadsvergaderingen, problemen bij bouwprojecten en meer zware kost. En verder natuurlijk veel plaatselijk clubnieuws, een autopagina vol foto's van snelle modellen, een filmrubriek, een column, lezersbrieven et cetera.

Wij gingen in onze service veel verder dan Google en al die andere moderne varianten met hun advertentie-verdienmodel nu doen. Google verwacht van u dat u een pc koopt en zelf een internetverbinding betaalt. Wij leverden ons gratis nieuws ook nog eens gratis aan huis. Uw enige extra kosten waren eventueel die van de leesbril. Waar tegenover stond dat u na een tijdje sparen een kop koffie kon kopen van het geld dat het oud papier opleverde.

Waarom dan nu al die ophef over sites die u gratis nieuws bezorgen? Deels omdat die sites nieuws overnemen waarvoor zij de makers niet betalen? Maar ook dat deed ik al dertig jaar geleden. Verenigingen bijvoorbeeld leverden kant-en-klare kopij. Net als bioscopen, filmhuizen en theaters.

Daarnaast schreef ik dus zelf artikelen. En dat: gebrek aan eigen werk, is dan misschien wat veel moderne nieuws- en andere sites echt (negatief) onderscheidt van wat kranten al decennia doen.

Hoe lang dat zo blijft, is de vraag. We kennen ook al tien jaar gratis dagbladen: Metro, Spits en De Pers. Metro en Spits begonnen als pure kopieerders (weliswaar tegen betaling) van ANP-berichten. Inmiddels is duidelijk dat ook zij zich moeten onderscheiden met eigen werk. Ik gok erop dat, hoe goedkoop het ook is om op het web alleen maar andermans werk te kopiëren, op den duur ook hier eigen, onderscheidend werk nodig is om te blijven boeien en zo via advertenties geld te kunnen verdienen.