Ganzenplaag te lijf met dode vogels of wapperende vlaggen

Ganzen richten veel schade aan. Afschieten mag, zeggen provincies. Boeren verkiezen soms andere oplossingen.

Op een akker langs de Linge in de buurt van Haalderen heeft een boer vier dode ganzen opgehangen. Hij wil op die manier andere ganzen verjagen voordat ze het loof van zijn suikerbieten wegvreten.

Landbouworganisatie LTO vindt de verjaagmethode ouderwets en onverstandig. „In het rivierengebied ziet het zwart van de ganzen. We snappen dat een boer maatregelen neemt, maar dit is geen fraai gezicht”, reageert woordvoerder Van Beusekom. Het gaat om een afgelegen akker, maar er loopt wel een drukke fietsroute langs. Dode ganzen ophangen, kan volgens Pauline de Jong van de Faunabescherming averechts werken. „In Utrecht gebruiken jagers juist dode ganzen om andere te lokken en vervolgens af te schieten.”

Het lijkt een eeuwige discussie: hoeveel ganzen kan Nederland aan? Alle wateren, eiwitrijke graslanden en goed gevulde akkers, maken dat ganzen het hier goed doen. Maar met hun aantal neemt ook de schade voor boeren toe. In totaal heeft de vraatzucht van ganzen in de zomer van 2008 meer dan 1,2 miljoen euro gekost aan vergoedingen.

Gelderland heeft de wildbeheereenheid toestemming gegeven deze zomer ruim 4500 ganzen te doden. Haast elke provincie (Drenthe uitgezonderd) geeft dergelijke ontheffingen af. Vaak moet wel eerst schade zijn aangetoond en moeten allerlei verjagingstactieken zijn toegepast, voordat tot afschot wordt overgegaan.

Noord-Holland gaat het verst, ze noemt niet alleen afschotaantallen, maar ook het aantal broedparen dat uiteindelijk mag overblijven, 1300. Dat zou betekenen dat meer dan 10.000 ganzen moeten worden gedood. De Faunabescherming heeft geprobeerd de ontheffingen juridisch aan te vechten. Woordvoerder Pauline de Jong: „Het is al lastig om te tellen hoeveel ganzen er in de zomer verblijven, hoe toon je aan dat je die 1300 gehaald hebt en hoe ga je die jagers controleren?”

Volgens de Vogelbescherming moet afschot een laatste optie zijn. Ze noemt een scala aan andere middelen: van wapperende vlaggen en vogelverschrikkers tot harde knallen. De provincie Noord-Holland vindt dat geen aanvaardbaar alternatief, omdat het de populatie niet verkleint.

dan nog zijn er wat vriendelijker methoden. Bijvoorbeeld eieren schudden of prikken. Ook helpt het om broedgebieden af te zetten, zodat de vogels niet naar verderop gelegen landbouwgronden kunnen. Als ganzen jongen hebben, zijn ze in de rui en kunnen ze tijdelijk niet vliegen. Is het voedselaanbod beperkt, dan bereikt de populatie vanzelf een keer haar top.

Ganzen die in de zomer voor overlast zorgen blijken vooral grauwe ganzen. „Onze eigen beesten, die hier broeden en waar we tot voor kort heel zuinig op waren", zegt Hans Peeters van de Vogelbescherming. Sinds de jaren tachtig is het aantal grauwe ganzen gegroeid van zo’n 50.000 naar soms meer dan 250.000. Peeters: „Honderd jaar geleden waren ze bijna uitgestorven. Nu het er weer veel zijn, gaan ze aan hun eigen succes ten onder.”

Vorig jaar was er veel ophef over het vergassen van ganzen op Texel. Ook Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten werkten hieraan mee, aangezien de ganzenpopulatie bijzondere rietlanden en orchideeënsoorten vertrappen en opvreten. Dit jaar beperken de de organisaties zich tot eieren prikken. Onderzoeksinstituut Alterra kijkt of deze nestverstoring en ander beheer ook kan leiden tot een lager aantal ganzen op het eiland. Zolang het onderzoek loopt, worden er geen ganzen meer gevangen en gedood.