’Dit is geen startertje pesten’

Een eerder plan om tophypotheken aan te pakken, stuitte op stevige kritiek. Maar AFM-voorzitter Hoogervorst houdt voet bij stuk.

„Dit is niet bedoeld om starters te pesten, maar om ze te beschermen”, zei voorzitter Hoogervorst van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) gisteren bij de presentatie van nieuwe voorstellen om de tophypotheek aan te pakken.

Toen hij in april voor het eerst opperde om strengere normen voor hypotheekverstrekking in te voeren, was het verweer vooral dat hij de huizenmarkt om zeep hielp en starters de kans ontnam een huis te kopen.

En dus kwam Hoogervorst bij de uitwerking van zijn plan gisteren beter beslagen ten ijs. Nederland kent, op het failliete IJsland na, de hoogste hypotheekschuld ten opzichte van de omvang van de economie. De verhouding tussen de hypotheekschuld en de aankoopwaarde van de woning is met gemiddeld 114 procent de hoogste ter wereld. Geen enkel land komt boven de 100 procent uit.

Bovendien is van alle nieuw verstrekte hypotheken meer dan de helft volledig of grotendeels aflossingsvrij. „En daar maak ik me zorgen over”, aldus Hoogervorst.

De laatste schok op de Nederlandse huizenmarkt was eind jaren zeventig. Toen daalden de prijzen met 35 procent. De situatie van toen is onvergelijkbaar met nu, erkent Hoogervorst, maar hoge hypotheken die bovendien aflossingsvrij worden afgesloten vormen wel een risico in een tijd waarin de huizenprijzen (licht) dalen en de werkloosheid oploopt.

De AFM berekende dat bij een huizenprijsdaling van 10 procent 400.000 huishoudens ’opgesloten’ zitten in hun huis, omdat de hypotheek hoger is dan de verkoopwaarde. Wie in deze groep werkloos raakt en gedwongen moet verkopen, blijft gemiddeld met 30.000 euro restschuld zitten. Tot nu zijn de huizenprijzen al met 5,6 procent gedaald, voegt Hoogervorst daaraan toe.

De AFM stelt voor een maximum aan de hypotheek te stellen van 100 procent van de aankoopwaarde. De zogeheten ’kosten koper’ – makelaars- en notariskosten en overdrachtsbelasting – moeten kopers zelf financieren. Om te voorkomen dat ze via dure consumptieve kredieten die kosten elders bijlenen, wil de AFM dat iedere hypotheek als een annuïteitenhypotheek wordt gezien. Die geeft hogere maandlasten dan bijvoorbeeld een aflossingsvrije hypotheek en beperkt dus de ruimte voor een consumptief krediet.

Om rekening te houden met de precaire stand van de woningmarkt, wil de AFM wel een overgangsvorm inbouwen. Voorlopig kunnen consumenten meer dan 100 procent van de aankoopwaarde lenen, mits zij het extra gedeelte binnen vijf tot zeven jaar aflossen.

Over twee jaar wordt bekeken of de overgangsvorm werkt, of dat het tijd is die af te schaffen.

Ook hypotheken die vallen onder de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) kunnen meer dan 100 procent blijven bedragen.

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) ziet niets in de voorstellen. „Door de nieuwe maatregelen gaan mensen geen huis kopen. Hierdoor klapt de woningmarkt in elkaar. De plannen zijn niet verstandig, zeker omdat de woningmarkt nu al kwetsbaar is”, aldus een zegsman van de NVB.

De Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) zegt juist ’prima te kunnen leven’ met het nieuwe voorstel. Voorzitter Ger Hukker vindt het vooral belangrijk dat de NHG buiten schot blijft. „Op dit moment kiest zo’n 80 procent van de starters toch al voor een NHG-hypotheek”, aldus Hukker.