Nu de bonuscultuur terugkeert, is ingrijpen bij banken hoognodig

Het goede nieuws is dat de economie zich langzaam begint te herstellen. Het slechte nieuws is dat de belangrijkste veroorzakers van de financiële crisis, de banken die onverantwoorde risico's hebben genomen, zich weinig rekenschap lijken te geven van wat ze hebben veroorzaakt. Terwijl de werkloosheid nog stijgt en de leningen aan de banken nog niet zijn terugbetaald, melden toezichthouders alweer miljoenensalarissen en forse bonussen. Bij een Franse bank staat zelfs een bonuspot klaar ter waarde van een miljard.

Terecht bestaat daarover ergernis. De excessieve bonussen hebben bankiers verleid om korte-termijnwinsten te zoeken en ingewikkelde financiële constructies te verzinnen waarvan niemand de risico's meer kon overzien. Publiek geld moest veel banken overeind houden toen dat kaartenhuis instortte. Hoewel er hier een daar een voorzichtig mea culpa kwam, vond de bankensector, onder meer bij monde van de commissie-Maas dit voorjaar, dat op basis van vrijwilligheid de sector zijn gedrag kon beteren. Maar daar blijkt het moreel besef helaas onvoldoende voor te zijn.

Het is daarom goed dat Europese leiders als de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy dwang willen toepassen. Zij willen maxima opleggen aan de bonussen, desnoods bij wet. Dat is realistisch. Als een cruciale sector de rest van de economie schade berokkent of kan berokkenen, is regulering gewenst.

De ministers van de G20 – rijkste landen in de wereld – leken vrijdag en zaterdag af te stevenen op minder vergaande voorstellen. Op tafel ligt een voorstel om bankiers te stimuleren naar de lange-termijn te kijken en transparant te worden over hun verdiensten. Zo moeten banken bonussen uitbetalen in aandelen in plaats van cash en uitsmeren over meerdere jaren. Dan kan eerst blijken of de bankiers inderdaad wijs hebben gehandeld. Ook moeten bankiers hun bonussen achteraf inleveren als besluiten of producten slecht uitpakken.

Dat dit wordt voorgesteld is op zich een gotspe. Het zou in de genen moeten zitten van iedere bankier om de lange termijn als uitgangspunt te nemen. Maar het is bemoedigend dat er consensus lijkt te ontstaan over de wens de bankensector te hervormen. Daar zijn bijvoorbeeld ook scherper internationaal toezicht nodig en hogere kapitaalbuffers. Laat dit de aanzet zijn om ook op andere vlakken de eisen aan banken op te schroeven.