Vogels in de Afrikaanse winter

Vandaag wordt ’Living on the Edge’ (KNNV publishing) gepresenteerd, een groot, dik boek van 2,5 kilo over ’onze’ broedvogels in Afrika. Van de 500 vogelsoorten die in Europa broeden, overwinteren er 127 in Afrika.

Ze verblijven minstens de helft van het jaar in Afrika, dus het zijn eerder Afrikaanse vogels dan onze vogels. Ze hebben de laatste tientallen jaren last van droge winters, van de half miljard geiten en ezels die van de savanne een zandverstuiving maken en van het sprokkelen van zelfs het meest afgelegen hout. Vrijwel alle Europese broedvogels die in Afrika overwinteren, zijn op hun retour. Hun Europese broedgebied wordt al langer verwoest, nu is het winterverblijf aan de beurt. Daarbij komt de jacht. Tijdens de grote droogte van de jaren zeventig en tachtig vonden zangvogels er minder voedsel en watervogels er minder water. De watervogels verdrongen zich rond de laatste watertjes. Dan zijn ze gemakkelijk te vangen. Mensen spannen gewoon visnetten en op donkere nachten vliegen vogels erin. De auteurs van ’Living on the Edge’ zagen op een morgen eens 2000 zomertalingen (kleine, in Nederland zeldzame eendjes) aangevoerd worden. Mensen gebruiken ook waslijnen met grote vishaken. De auteurs schrokken een keer wakker van de pijnkreten van vorkstaartplevieren die erin vlogen (zie foto). Er was een rijke keuze aan vlees op een markt in Mali: purperreiger, roerdomp, visarend. Per jaar slaat men honderdduizenden boerenzwaluwen aan haakjes waaraan een termiet spartelt. Na een droge winter vangt men 70.000 zomertalingen. Dat zijn er minder dan wat jaarlijks in de Oekraïne aan zomertalingen geschoten wordt. Veel meer last hebben trekvogels in Afrika van droogte en het verdwijnen van hun leefgebied.