AIVD niet eens met uitspraak hof

Inlichtingendienst AIVD is het niet eens met de uitspraak van het gerechtshof in Amsterdam dinsdag. Dat bepaalde dat de AIVD de hoofdredactie en verslaggeefster van De Telegraaf niet mag afluisteren in de zogenoemde AIVD-lekzaak.

De AIVD is het niet eens met de uitspraak van het gerechtshof in Amsterdam dinsdag. „Het hof erkent dat het lekken van staatsgeheimen door een medewerker van de AIVD de nationale veiligheid kan schaden, maar is het niet eens met de manier waarop de AIVD zijn onderzoek naar het lek heeft uitgevoerd”, constateert de dienst in een verklaring. „Het hof beschikte niet over alle achterliggende informatie. Deze informatie kon niet in een openbare zitting aan het hof worden verstrekt, omdat de AIVD wettelijk verplicht is zijn bronnen, werkwijze en actueel kennisniveau te beschermen.”

De inlichtingendienst wijst erop dat de Commissie van Toezicht op dit moment de rechtmatigheid van het handelen van de AIVD onderzoekt. „De commissie heeft hierbij, in tegenstelling tot het hof, wel beschikking over alle informatie”, benadrukt de AIVD.

Het hof bekrachtigde de eerdere uitspraak van de kortgedingrechter van de rechtbank in Amsterdam. Die stelde De Telegraaf eerder ook in het gelijk.

Volgens het hof is er in deze kwestie geen sprake geweest van een zo'n direct gevaar voor de nationale veiligheid op korte termijn, dat het gerechtvaardigd was om de journalisten van De Telegraaf af te luisteren. Dat is een te zware inbreuk van hun rechten geweest. De inlichtingendienst had het lek namelijk ook op een andere manier op het spoor kunnen komen, namelijk door te rechercheren binnen de eigen organisatie. Daarvoor was en is het afluisteren van de hoofdredactie en Van der Graaf niet noodzakelijk, aldus het hof.

Ook vindt het hof dat de in krant verschenen artikelen de AIVD niet hebben beschadigd. Dat is dus ook geen steekhoudend argument voor het afluisteren. De rechter ziet niet in waarom het openbaren van een interne evaluatie over wat vijf jaar of langer geleden is gebeurd, „verkeerde personen inzicht zou kunnen verschaffen in het actuele kennisniveau van de AIVD”. Verder ziet het hof niet in waarom de AIVD door de publicaties zou zijn gehinderd om de veiligheid van menselijke bronnen en eigen medewerkers te verzekeren.

Telegraaf-journaliste Jolande van der Graaf wordt ervan verdacht dat zij een actieve rol heeft gespeeld bij het verkrijgen van staatsgeheime informatie van een medewerkster van de veiligheidsdienst AIVD. Daarom is ze waarschijnlijk afgeluisterd door de dienst. Bij de verslaggeefster werd om diezelfde reden op 18 juni huiszoeking gedaan. De inlichtingendienst was bang dat zij nog meer zeer gevoelige informatie had liggen die ze wilde publiceren. Behalve de journaliste arresteerde justitie ook de medewerkster van de AIVD en diens partner, die ook voor de inlichtingendienst heeft gewerkt.

Aanleiding voor het afluisteren en de huiszoeking was een publicatie op 28 maart in het dagblad over de rol van de AIVD in de besluitvorming van het Kabinet over de oorlog in Irak. Later schreef Van der Graaf nog een stuk over dreiging aan het adres van de Dalai Lama die toen in Nederland op bezoek was. De AIVD kwalificeert de informatie over beide onderwerpen als staatsgeheim en vertrouwelijk.

Advocaat Victor Koppe van De Telegraaf spreekt in een eerste reactie van een „klinkende overwinning voor de persvrijheid.”

Reactie Ter Horst: ¿Ik heb besluit zorgvuldig genomen`

Minister Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken) blijft erbij dat ze een zorgvuldige afweging heeft gemaakt voordat ze de inlichtingendienst AIVD toestemming gaf om een verslaggeefster en de hoofdredactie van dagblad De Telegraaf af te luisteren. De bewindsvrouw nam het besluit om „een hoger doel te dienen, namelijk het opsporen van een lek bij de AIVD”.

Dat heeft Ter Horst dinsdag gezegd in reactie op de uitspraak. De minister vindt dat het vonnis „niets aan duidelijkheid te wensen overlaat” en zal het respecteren.

Ter Horst is verantwoordelijk voor de inlichtingendienst AIVD. De minister zegt dat ze toestemming heeft gegeven voor de afluisteroperatie, omdat het lek bij de AIVD mogelijk meer staatsgeheimen zou doorspelen naar de krant. Het gerechtshof oordeelde dat het gevaar voor de nationale veiligheid in deze zaak niet dermate groot was, dat het afluisteren rechtvaardigde.

De Tweede Kamer houdt na het herfstreces een spoeddebat met Ter Horst over deze kwestie. De SP, VVD en PVV zeggen geschrokken te zijn over de uitspraak en willen met de minister debatteren over de wijze waarop zij bijzondere opsporingsmiddelen zoals het afluisteren van telefoongesprekken, inzet.

De bewindsvrouw stelt dat ze in elke zaak opnieuw moet besluiten of het acceptabel is dat journalisten worden afgeluisterd.