Zorgleerlingen komen in de knel

De bezuinigingen op de langdurige zorg worden vanaf deze week voelbaar: de overgangsmaatregel loopt af. Vandaag praat de Tweede Kamer over de plannen.

Door de bezuinigingen op de langdurige zorg kan het zijn dat kinderen met gedragsstoornissen of handicaps vanaf komend schooljaar niet meer naar school kunnen. Dat schrijft staatssecretaris Bussemaker van volksgezondheid in een brief aan de Tweede Kamer, die daar vandaag met haar over praat.

Kamerleden zijn bang dat ook demente bejaarden de dupe worden van de bezuinigingen, bijvoorbeeld omdat ze uit de dagopvang worden gezet.

Sinds januari van dit jaar wordt er volgens strengere normen bepaald of iemand nog wel recht heeft op begeleiding en zorg uit de AWBZ. De volksverzekering wordt weer echt alleen voor langdurige, onverzekerbare zorg, niet voor welzijnszaken. Maar om aan de overgang te wennen kregen dementerenden, mensen met een burn-out, chronisch zieken, ouderen die slecht ter been zijn, verslaafden, kinderen met een handicap of gedragsstoornis etcetera nog een half jaar de ’oude’ zorg.

Dat half jaar is voorbij, en de mensen voor wie begin dit jaar de zorg opnieuw moest worden bepaald, gaan er nu echt in begeleiding en zorg op achteruit. Voor mensen met ’lichte’ beperkingen is er binnen de AWBZ geen begeleiding meer, wie dat nog wel krijgt heeft recht op minder uren.

PvdA-Kamerlid Wolbert maakt zich vooral zorgen over dementerenden. „Nu wordt vaak telefonisch besloten of dagopvang wordt doorgezet. Ouderen zeggen dan bijvoorbeeld dat ze de opvang zo gezellig vinden. Dan moeten ze er uit volgens de nieuwe regels. Maar die mensen hebben echt zorg nodig.” Wolbert wil dat dementerenden alleen uit de dagopvang mogen worden gezet als iemand lijfelijk is langs gekomen om de situatie te bezien. Ook moeten gemeenten veel meer moeite doen om te voorkomen dat mensen vereenzamen.

Ook scholen gaan voelen dat het half jaar om is. Tot nu toe konden zij gebruik maken van een zogenaamd rugzakje, waaruit ondersteuning voor zorgleerlingen op school kon worden betaald, én van de eigen zorg die kinderen met een AWBZ-indicatie krijgen. Die AWBZ-ondersteuning valt nu grotendeels weg. Volgens de nieuwe regels mag er vanuit de AWBZ-verzekering voor maximaal 3,9 uur per week aan ’toezicht’ worden betaald. En dat alleen als die ondersteuning nodig is als het kind anders overlast veroorzaakt voor andere leerlingen.

Dat hierdoor de „toegang tot onderwijs in het gedrang kan komen”, constateert Bussemaker zelf al in haar brief aan de Kamer. Zij wil dit opvangen door dat maximum van 3,9 uur flink op te hogen voor kinderen met zeer ernstige gedragsproblemen.

CDA-Kamerlid De Vries begrijpt niet waarom de PvdA-bewindsvrouw het alleen bij de zeer zware gevallen houdt. Ook de belangenvereniging voor chronisch zieken en gehandicapten, de CG-Raad, vindt het bij lange na niet genoeg. Juist voor kinderen is ook andere begeleiding nodig dan alleen toezicht. Begeleiding bij het naar school fietsen, bij het aangaan van sociale contacten, hulp bij het leren en het communiceren bijvoorbeeld.

Maar, vinden staatssecretaris, CDA, PvdA en VVD, scholen moeten niet te makkelijk terugvallen op de AWBZ. Die is er voor zorg, begeleiding moeten scholen zelf geven. Zeker het speciaal onderwijs moet zelf zorgen dat het extra aandacht kan geven aan leerlingen met lichamelijke of gedragsproblemen. De CG-Raad merkt dat ouders van de een naar de ander worden gestuurd.

De Vries wil vandaag duidelijkheid van de staatssecretarissen van onderwijs (Dijksma) en van volksgezondheid (Bussemaker) hoe dit op te lossen. Wolbert denkt dat het uiteindelijk wel goed komt. Veel leerlingen redden zich wel en er is nog altijd een stroppenpot van 50 miljoen euro voor dit jaar. Die is bestemd voor mensen die door de nieuwe regels in de problemen komen.

Nick Peters, directeur van de school Mikado in Gennep, een speciale school voor zeer moeilijk lerenden en leerlingen met een meervoudige handicap, ziet de bui al hangen. Als de leerlingen nauwelijks nog AWBZ-zorg krijgen op school, zijn er volgens hem twee opties. „Of we gaan te weinig onderwijs bieden, of er is voor sommige kinderen geen plek op school.”