Keert het varken terug naar de stad?

Er bestaan serieuze plannen voor een varkenshouderij in Den Haag. Annechien ten Have, voorvrouw van de varkensboeren, is enthousiast.

De gemeente Den Haag wil de komende decennia het bedrijventerrein De Binckhorst herontwikkelen. Het deels verslonsde bedrijfspark moet ruimte maken voor woningen, nieuwe bedrijfspanden en, als het meezit, een varkensstal. Het idee daartoe, zegt Annechien ten Have, voorzitster van de vakgroep varkenshouderij van LTO, ontstond een paar jaar geleden in samenspraak met Stroom, een kunst- en architectuurcentrum uit Den Haag. Stroom organiseert morgen een symposium over de ’foodprint’ van de stad, waar ontwerpstudies worden gepresenteerd voor zo’n stal, die maatschappelijk, ecologisch verantwoord én rendabel moet zijn. Ten Have: „Ooit waren varkens in de stad gewoon, in de middeleeuwen bijvoorbeeld. Dat had talloze voordelen. Varkens aten de voedselresten op en als ze oud genoeg waren, werden ze geslacht.”

Tegenwoordig leidt het varken in afgesloten plattelandsstallen een anoniem bestaan. Een varken is voor de meeste consumenten weinig meer dan een karbonaadje op bord. „We willen het contact tussen de burger en de vleesproductie herstellen. Dat is nodig, want consumenten willen weten wat ze eten. Een deel van de oude kringloop bestaat bovendien nog: varkens eten nog steeds afval, zoals bierborstel van de brouwerijen, maar ook tarwezetmeel en gestoomde aardappelschillen uit de voedingsindustrie.”

Zo’n stadsboerderij heeft talloze voordelen, denkt Ten Have. De mest kan via vergisting een energiebron zijn voor aanpalende woonwijken, gesleep met varkens over grote afstanden behoort tot het verleden – want de varkens worden lokaal geslacht en verwerkt – en het nieuwe stalsysteem moet dierenwelzijn garanderen. Het ontwerp gaat verder uit van tweehonderd zeugen. Inclusief biggen en vleesvarkens moet De Binckhorst aan zo’n drieduizend varkens plek bieden.

Maar zal de stad zo’n stal wel pikken? Varkens staan immers bekend om hun specifieke geur – wat stedelingen al snel stank noemen. En hoe zullen moslim-Hagenaars op die onreine dieren reageren?

„Zonder slag of stoot zal het niet gaan”, zegt Ten Have. „Maar mijn hoop is dat het op zo’n manier gepresenteerd wordt, dat burgers zich er in herkennen. Volgens mij is een varkenshouderij in een stadspark nog het meest kansrijk. Zo’n ontwerp sluit aan bij het beeld dat burgers van varkensbedrijven hebben – in het groen. Varkens op daken of balkons, wat natuurlijk ook mogelijk is, staat te ver van mensen af.”

„De projectontwikkelaar vond het een goed idee, maar wil wel dat we rekening houden met de omgeving. Maar dankzij moderne staltechnieken is het eenvoudig om geuren te reduceren.” 

Zelf zou Ten Have haar bedrijf in Beerta best willen verruilen voor de grote stad. „Ik zie het als een ultieme kans om een nieuwe vorm van varkenshouderij te realiseren. Niet voor iedereen natuurlijk, we moeten natuurlijk ook de traditionele gezinsbedrijven op de been houden. Maar als dit een levensvatbaar concept is, waarom niet?”