Moeten mijn kinderen 'u' tegen mij zeggen?

Beste Beatrijs, Sinds kort zijn ’wij’ tot onze grote vreugde in verwachting. Mijn vraag is niet heel dringend, maar te zijner tijd moet de knoop toch worden doorgehakt.

Mijn vrouw en ik zijn redelijk ouderwets opgevoed met veel waarden en normen. Allebei spreken wij onze ouders aan met ’u’. Mijn vrouw wil deze traditie voortzetten en ons kind zo opvoeden dat het ’u’ tegen ons zegt. Zelf twijfel ik erover, omdat ik bang ben dat het achterhaald is. Ik vind het wel erg belangrijk dat ons kind deze beleefdheidsvorm leert voor volwassenen in het algemeen. Wat raadt u ons aan?

U of jij?

Hoe u zich laat aanspreken door uw kind is in de eerste plaats een gevoelskwestie. Luister naar uw innerlijke stem en doe wat u het prettigste en het natuurlijkste vindt klinken.

Er nog wat andere aspecten om in uw afweging te betrekken. In 1975 zeiden de kinderen in ongeveer een op de drie gezinnen ’u’ tegen hun ouders. Ruim dertig jaar later geldt dat voor minder dan tien procent van de gezinnen. Het tutoyeren van ouders is statistisch gesproken de norm geworden. Mensen vinden ’u’ te afstandelijk voor een vertrouwelijke relatie als die tussen ouders en kinderen.

Dat hoeft zeker niet te betekenen dat kinderen vanzelfsprekend tegen alle volwassenen ’jij’ zeggen. Het is goed mogelijk om een kind dat zijn ouders tutoyeert te leren om de beleefdheidsvorm ’u’ te gebruiken voor volwassenen in het algemeen. Maar als een kind in zijn eigen omgeving nooit iemand ’u’ hoort zeggen, als ouders alleen maar tutoyerende relaties hebben, kunnen er heel wat jaren over heen gaan voordat een kind adequaat ’u’ zegt. Een kind imiteert nu eenmaal wat het hoort.

Stel dat u succes hebt met uw instructies om uw kind ’u’ te laten zeggen tegen alle volwassenen, dan moet u er toch rekening mee houden dat volwassenen uit onverwachte hoek (een toffe oom, een jolige moeder van een vriendje) uw opvoeding ondermijnen door uw kind uit te nodigen om hun voornaam te gebruiken en hen te tutoyeren. U kunt in de eigenaardige situatie terechtkomen dat uw kind diverse volwassenen in zijn omgeving (inclusief leraren op school) tutoyeert, terwijl hij ’u’ zegt tegen zijn ouders. Laat uw beslissing over hoe uw kind u aanspreekt mede afhangen van wat in uw omgeving gebruikelijk is.

Beste Beatrijs,

Mijn vrouw en ik hebben een zakenrelatie die ons had uitgenodigd bij hem thuis te komen eten. Hoewel het een aangename avond was, was er wel degelijk iets mis met het aangebodene. Na huisgemaakte tomatendrab die voor soep moest doorgaan, kregen we overgare broccoli met een saus gemaakt van Boursin, half rauwe ui en verdund met melk. Dit geheel werd over al even overgare tagliatelle gegoten, die in een papperige staat van samenklontering was geraakt. We hebben onderling gezworen dat we nooit meer zo’n galgemaal gepresenteerd willen krijgen. Hoe slaan we elke toekomstige invitatie af?

Aardige man, smerig eten

Zakenrelaties komen meestal niet bij elkaar over de vloer. Als uw relatie u weer uitnodigt, zegt u: ’Het lijkt me heel leuk elkaar weer te spreken, maar weet je wat, nu zijn wij aan de beurt, we nemen je gezellig mee naar een restaurant’. En u zoekt een prettig restaurant binnen uw prijsklasse uit en trakteert hem. Als hij u vervolgens uitnodigt, stelt u weer een restaurant voor ’om hem de rompslomp van eten koken te besparen’ en u deelt de kosten.

Beste Beatrijs,

Het stoort mij dat de meeste mensen die bij mij over de vloer komen hun handen niet wassen na toiletbezoek. Van de vrienden van mijn pubers tot bejaarde familieleden, iedereen is zo snel de wc in en weer uit, dat er voor handenwassen geen tijd geweest kan zijn. Nooit hoor ik de kraan van het fonteintje lopen. Handdoek en gastenzeepje blijven ongebruikt. En al die ongewassen handen komen via het vastpakken van vier deurknoppen vrolijk de kamer binnen en grijpen vervolgens een stoel bij de rugleuning om aan tafel aan te kunnen schuiven, of helpen even de borden op tafel te zetten. Ik vind het vreselijk onfris. Maar daar kun je tegen (bijna) volwassen mensen toch niets over zeggen? Ik heb gedacht aan een ludieke tekst op de wc, maar dat staat toch erg bevoogdend in een huis waar geen kleine kinderen meer opgevoed worden. Bestaat er een diplomatieke hint die wel kan?

Een loopje met de hygiëne

Er bestaat geen subtiele manier om gasten aan te sporen tot handenwassen na wc-bezoek. Dit soort aanmaningen reserveert men voor kleine kinderen.

Ik kan u een kleine troost bieden: het is niet zo erg als mensen hun handen niet wassen na het plassen. Urine is steriel op het moment dat deze vloeistof het lichaam verlaat. In pre-antibiotische tijden urineerde men wel over verse wonden ter ontsmetting. Dat oude urine stinkt komt door contaminatie met bacteriën in de buitenwereld. Bijna iedereen slaagt er normaal gesproken in om niet over zijn of haar handen heen te plassen. Handen wassen na het urineren is niet noodzakelijker dan pakweg na een autoritje, gordijnen sluiten of tikken op een toetsenbord.

Het probleem van handen wassen in toiletruimtes is dat kraantjes, handdoeken en deurklinken ook bevolkt worden door allerhande bacteriekolonies. Wie zich tijdens het handen wassen ontdoet van een stelletje bacteriën (die er al op zaten voordat er geplast werd) raakt tijdens het kraan dichtdraaien, handen drogen en wc-deur ontgrendelen besmet met de volgende lading bacteriën. Dit verhaal gaat natuurlijk niet op voor ontlasting, waarna altijd wél de handen moeten worden gewassen. Maar gasten beperken zich bij toiletbezoek in andermans huis doorgaans tot plassen en uw smetvrees hiervoor is overbodig.