’Procedeer vaker voor smartengeld’

Slachtoffers van mishandeling spannen liever geen civiele procedure aan. Maar de strafrechter kent doorgaans minder smartegeld toe.

Slachtoffers van mishandeling procederen te weinig voor smartengeldvergoeding. Ze doen zichzelf daarmee tekort, vindt juriste Marijke Jansen van het blad Verkeersrecht.

Sinds slachtoffers zich kunnen voegen in strafzaken tegen daders, neemt het aantal procedures bij de civiele rechter af. Maar de bedragen aan smartengeld die de strafrechter oplegt, zijn doorgaans veel lager dan wat er in een civiele zaak wordt toegewezen.

Jansen houdt voor het ANWB-blad Verkeersrecht de ontwikkelingen van het smartengeld in Nederland bij. Ze zocht in de archieven van de grotere Nederlandse rechtbanken twintig jaar lang naar uitspraken over smartengeld.

Afgelopen week is de zeventiende editie van ’Smartengeld’ verschenen, waarin de belangrijkste uitspraken van rechters over smartengeld zijn gebundeld. Het boek, dat om de drie jaar verschijnt, wordt door advocaten en rechters veelvuldig gebruikt als naslagwerk.

Slachtoffers van mishandeling procederen liever niet tegen daders, omdat dit doorgaans veel rompslomp en extra kosten met zich meebrengt. Maar die kosten wegen soms op tegen de opbrengst, stelt Jansen. Zo kreeg een vrouw die door haar man veelvuldig was mishandeld in 2004 in een civiele zaak 4000 euro smartengeld toegewezen. In 2008 kreeg een vrouw die door haar ex-vriend meermalen was mishandeld en zich voegde in de strafzaak tegen de man, niet meer dan 500 euro smartengeld.

De vergoedingen voor smartengeld zijn in Nederland onveranderd laag, blijkt uit de ANWB-publicatie. Sinds de Hoge Raad enkele jaren geleden bepaalde dat rechters in smartengeldzaken moeten kijken naar bedragen die in eerdere, vergelijkbare zaken zijn uitgekeerd, zit er weinig rek in de hoogte van die bedragen. Dat treft vooral slachtoffers met ernstig letsel, die met blijvende gevolgen zitten, zegt Jansen. „Niemand is uit op Amerikaanse toestanden, maar bij zwaardere letsels zijn Nederlandse rechters toch wel ongelooflijk zuinig.”