Hooligans erg los van de club

Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam heeft na de rellen en schietincidenten op het strandfeest van Hoek van Holland ’hooligans’ de oorlog verklaard. Maar waren het ook ’hooligans’?

Onderzoeker Ramón Spaaij vindt dat burgemeester Aboutaleb van Rotterdam ’te makkelijk’ het label ’hooligans’ verbindt aan de incidenten op het strandfeest in Hoek van Holland.

Spaaij, verbonden aan de La Trobe Universiteit in Melbourne en aan de Universiteit van Amsterdam, deed onderzoek naar het ’hooliganisme’ bij Feyenoord. In zijn vorig jaar verschenen boek ’Hooligans, fans en fanatisme’ concludeerde hij dat de sociale cohesie van de harde kern van Feyenoord is verminderd. Ook stelde hij dat de grenzen van het huidige hooliganisme vaag zijn, onder meer door ’de verwevenheid van hooliganisme met jeugdcriminaliteit in de wijken en het uitgaansleven’.

Naar aanleiding van de rellen in Hoek van Holland en reacties hierop van Aboutaleb, zegt Spaaij: „Je perkt het probleem in als je alleen maar hooligans de schuld geeft. Er zullen rond het gebeuren in Hoek van Holland best hooligans herkenbaar zijn van de harde kern van Feyenoord. Maar Hoek van Holland gaat verder, breder vooral.”

Op het strandfeest werd veel anoniem geweld gebruikt. De sfeer was vroeg in de avond grimmig en al snel deden zich op meerdere plekken vechtpartijen voor. De agressie zou in belangrijke mate zijn veroorzaakt door excessief cocaïne- en alcoholgebruik onder een groep die aanvankelijk uit ongeveer tachtig, maar naderhand uit twee- tot driehonderd hooligans zou hebben bestaan.

Spaaij: „Vraag is of het geweld vooropgezet was of dat dit spontaan tot stand kwam. De aanwezigheid van Feyenoordsupporters op het strand zegt nog weinig. Hoek van Holland is Rotterdam en in de streek van het Westland heeft de club veel supporters. Een paar van hen gaan naar dat strandfeest en bellen vrienden om mee te gaan. Dat heeft niets met Feyenoord te maken. Onderwijl voeden geruchten de belangstelling en komen steeds meer bezoekers erop af. Daar zullen mogelijk best gewelddadige figuren uit de Feyenoordhoek tussen hebben gezeten. Maar het kan heel goed dat de incidenten een afspiegeling zijn van een bredere trend in de samenleving. Zoals we die kennen van het geweld rond de jaarwisseling.”

In Hoek van Holland stierf een 19-jarige Rotterdammer. De woede van Aboutaleb richtte zich van meet af aan op de, meest dronken en gedrogeerde, ’hooligans’ die zouden hebben geprobeerd politiemensen in burger om te brengen. Deze agenten van de zogenoemde voetbaleenheid van de politie van Rotterdam, werden zo in het nauw gedreven dat zij meer dan honderd schoten losten. Vermoedelijk door onderschatting en fouten binnen de politieorganisatie ontbrak de mobiele eenheid toen de ergste rellen uitbraken. Burgemeester Aboutaleb, verantwoordelijk voor de openbare orde en veiligheid, werd pas geïnformeerd nadat een dode was gevallen.

Al eerder constateerde de politie van Rotterdam dat het gedrag van de huidige, jonge harde kern van Feyenoord onberekenbaar is. Dat komt onder meer doordat sprake is van voortdurend wisselende samenstellingen. Echte leiders kent de groep niet (meer). Wel zijn er enkelen die op grond van hun ’status’, zoals deelname aan de rellen in de weilanden van Beverwijk in 1997, meer dan gemiddeld respect genieten. Tegelijkertijd is sprake van een excessief drugsgebruik: met name cocaïne.

Ramón Spaaij: „Er is een nieuwe, jonge categorie hooligans bij Feyenoord én de leden van de voetbaleenheid van de politie zijn stilaan vervangen. De nieuwe politiemensen zouden naar de zin van de nieuwe hooligans te dicht op hun huid zitten. De ’oude’ voetbaleenheid had enorm veel ervaringskennis, de nieuwe politiemensen worden geconfronteerd met hooligans die niet van de agenten zijn gediend.”

Dit laatste zou de directe aanleiding zijn geweest voor het geweld in Hoek van Holland. Relschoppers op het strand herkenden de politiemensen in burger en zouden hen vervolgens ernstig in het nauw hebben gebracht. „Al eerder, bij andere gelegenheden is de relatie tussen voetbaleenheid en jonge hooligans verstoord geraakt”, zegt Spaaij. „Er zijn de laatste jaren ernstige incidenten op dat vlak geweest. Weliswaar was er tussen de vroegere voetbaleenheid en de gematigde hooligans van toen een beter contact dan nu, maar ook dat moet je niet al te zeer romantiseren. Die politiemensen werden evenzeer bedreigd. En soms zagen ze thuis een ruit sneuvelen. De hooligans van toen waren zeer geslepen als het ging om provocaties. Maar door de inbreng van de informele leiders was er toch meer wederzijds respect”.

De oude harde kern van de club van Rotterdam-Zuid liet al meermalen haar ongenoegen blijken over het geweld van de nieuwe generatie hooligans. Die zou te vaak en op te willekeurige momenten overgaan tot geweld, vinden de tegenwoordig brave oud-leiders. Die zeggen verder dat de binding van de jonge hooligans met Feyenoord lang niet zo ver gaat. Veel jonkies hebben alleen een clubcard, geen seizoenkaart. Lid van de supportersvereniging zijn de meesten evenmin. Het verklaart waarom de harde kern van weleer een week geleden afstand nam van de rellen in Hoek van Holland. Spaaij waarschuwt: „Tóch zegt ook een aantal harde kernjongeren werkelijk alles over te hebben voor Feyenoord. Zoiets kan groeien”.