Internet is van de holbewoners

De wereld verandert door internet. Deel 4 van een serie: Een boze minderheid bepaalt de sfeer.

De afgelopen jaren heb ik met stijgende verbazing kunnen zien hoe de grote politieke partijen bij elke overwinning van een populist in de peilingen, hun standpunt verruilen voor een ’harder’ standpunt. Op iets wat er meer op lijkt. De grote partijen hebben naar de burger willen luisteren, dat is zeker.

De populisten, op hun beurt, beweren dat zij dat lang doen: luisteren naar de burger. Vooral door nergens meer doekjes om te winden, precies te zeggen wat ze bedoelen, en bij hun standpunten te blijven. Voor hen geen rituelen in de Tweede Kamer.

Wat opvalt: hun podia zijn televisie en internet, waar ze probleemloos de hoekjes en gaatjes weten te vinden waar het goed toeven is. Hier bereiken ze ook de meeste mensen. Op internet zijn kiezers een ’doelgroep’ – iets wat de omroepen en de populisten sowieso gemeen hebben.

Zelf werkzaam in de ict, heb ik de opkomst van internet van dichtbij meegemaakt. Politici laten zich inmiddels steeds vaker leiden door de standpunten op internet. Is dat vooruitgang? Het lijkt er meer op dat zij zich daardoor zijn gaan voegen naar de mening van de minst tevredenen en de luidst roependen.

Het punt is: internet verkondigt niet de meningen die door een meerderheid van de bevolking als redelijk worden ervaren. Aannemend dat er in Nederland nog steeds geen meerderheid te vinden is die een volledige bevolkingsgroep wil elimineren als het er echt op aankomt, valt te vrezen dat in het debat de redelijke en rustige meerderheid niet meer wordt gehoord.

Internet is een laagdrempelig massamedium en zo langzamerhand weet iedereen het internet wel te vinden. Hierbij is het belangrijk te beseffen dat iedereen op internet kan, maar dat lang niet iedereen op internet gaat, of zich druk maakt op internet. De meeste mensen hebben wel wat anders te doen.

Wie een gematigd standpunt inneemt of denkt dat het allemaal wel overwaait, voelt zich niet zo snel geroepen om op de vele internetfora zijn mening te geven. Daarbij komt, dat op internet nogal wat ondoordachte uitingen zijn te vinden. Er is sprake van zeer impulsief reageren -- en alles wordt blijkbaar geplaatst. Een mening hoeft niet meer onderbouwd te zijn, zelfs niet ondertekend. Het is een zootje ongeregeld.

Wie de nuance zoekt, zoekt het dan ook niet per definitie op internet. Dit maakt het medium tot het territorium van de holbewoner, met stellingen die er aan de haren bij worden gesleept. Op het andere medium van deze tijd, de televisie, is het trouwens niet veel anders. Het niveau van de meeste talkshows is bedroevend.

In de huidige mediastructuur speelt informatie geen hoofdrol meer. Er is nog een handvol krantenlezers. Er is ondertussen zoveel aanbod van meningen, via zoveel kanalen, dat het een kunst is nog op te vallen met een bescheiden boodschap. Aandacht krijgen is bijna hetzelfde geworden als gelijk krijgen.

De luidste stemmen gelden. De populisten weten dat. Zij hebben de aandacht dan ook met succes naar zich toe getrokken. Ze konden de toon zetten door de werking van de media, en doordat de middenpartijen almaar hebben ingehaakt op de populistische standpunten. Door mee te bewegen, wordt de meerderheid in opiniegijzeling genomen.

Ondertussen vraag ik me stilletjes af: wanneer klinkt weer dat andere geluid, van de weldenkende burger?