Een doemscenario, geen oplossingen

Waarom deden we niets, toen het nog kon? Die vraag stelt de hoofdpersoon in ’The Age of Stupid’. Een film over het klimaat, niet over Al Gore.

Weer een klimaatfilm, inderdaad, maar wel een die een nog grotere impact zal hebben dan ’An Inconvenient Truth’ van Al Gore. Dat denkt althans Maurits Groen, die eerder Al Gore naar Nederland haalde en de filmrechten van ’The Age of Stupid’ voor de Benelux heeft gekocht.

Volgens de communicatieman ging de eerste grote klimaatfilm, ’An Inconvenient Truth’, over cijfers en grafieken en over Al Gore zelf. „Nu gaat het over mensen van totaal verschillende pluimage, waarmee je je kunt identificeren. Deze film houdt je een spiegel voor: waar sta ik zelf in dit plaatje.”

Daar komt bij dat van de lancering een enorm event is gemaakt. Op het eerste Nederlandse groene filmfestival in juni draaide de film in een klein zaaltje in Amsterdam. Nu is er een mondiale simultaanpremière: ’The Age of Stupid’ wordt tegelijkertijd vertoond in 500 bioscopen wereldwijd. In Den Haag, Rotterdam, Groningen en Amsterdam om zeven uur vanavond, op andere plaatsen zitten mensen midden in de nacht in de bioscoop. Niet toevallig zijn in New York dan de Verenigde Naties bijeen om over het klimaat te praten.

’The Age of Stupid’ is gemaakt door de Britse regisseur Franny Armstrong, low budget en met geld van burgers. Armstrong heeft wel acteur Pete Postlethwaite weten te strikken. Die speelt de beheerder van het laatst overgebleven archief op een verwoeste aarde. Vanuit het jaar 2055 kijkt hij terug naar de huidige tijd, het moment waarop de wetenschap waarschuwt voor klimaatverandering en de internationale gemeenschap tot afspraken probeert te komen over de uitstoot van het broeikasgas CO2. Kernvraag die Postlethwaite stelt: waarom deden we niets toen het nog kon.

Op de vraag of het publiek wel op een nieuwe klimaatfilm zit te wachten, reageert Groen zoals Franny Armstrong dat zelf ook doet. Onderwerpen als oorlog en liefde zijn ook al behoorlijk afgegraasd. Groen: „Het klimaatprobleem is zo omvangrijk en ingrijpend, dit zal niet de laatste film zijn. Bovendien kunnen kunst en muziek op een heel ondoorgrondelijke manier recht in het hart aankomen.”

Volgens hem is dat nodig. „Tot mijn verbijstering zie ik nog steeds dat mensen twijfelen of het wel zo erg is. Dat terwijl de signalen allemaal een kant op wijzen. Pieter Winsemius heeft eens de vergelijking gemaakt: Wat doe je als je al rijdend in mist verzeild raakt? Dan blijf je ook niet keihard doorkarren met honderd kilometer per uur, dan reageer je op de signalen.”

Los van alle wetenschappelijke rapporten over opwarming en de menselijke invloed daarop, moet je ook uitgaan van je gut feeling, vindt Groen. „Waarom accepteren we überhaupt nog dat we rijden in auto’s die fijnstof en andere troep uitstoten en te veel lawaai maken? Misschien zijn duurzame maatregelen op korte termijn economisch wat minder gunstig, maar leven en produceren zonder afval, energieverspilling of uitputting van natuurbronnen en met aandacht voor je buren, dat is toch altijd beter?”

’The Age of Stupid’ is niet bepaald opbeurend. Grote delen van Europa staan onder water. Je ziet vluchtelingen en doden. Sydney en Las Vegas staan in brand. De film schetst vooral een doemscenario, geen oplossingen. Groen: „Daar moeten we zelf mee komen. Op individueel niveau worden er dagelijks miljarden beslissingen genomen die bepalend zijn. Stap ik in de auto? Breng ik mijn oude apparaten naar de recycling?”

Tegelijk moet de overheid veranderen. Groen: „Ik was vorig jaar op een congres van gemeenten. Je merkt dat zij al best strengere eisen willen stellen, aan het isoleren van woningen bijvoorbeeld, maar landelijke regels houden dat tegen. Gelukkig luistert de politiek sinds Fortuyn steeds beter naar het electoraat en ik denk dat dat er onderhand rijp voor is.”