Eigenzinnige Stephen Fry en zíjn Amerika

opinie Wat maakt Amerika tot Amerika? Dat houdt de Britse schrijver en komiek Stephen Fry al zijn hele leven bezig. Nou ja, vanaf het moment dat hij hoorde dat het maar weinig had gescheeld of hij was in Amerika geboren, en dus Steven had geheten.

In de zesdelige BBC-serie Stephen Fry in America reist Fry door alle vijftig staten van Amerika. Hij ontmoet bekende mensen als Jay Leno en Morgan Freeman, maar vooral veel 'gewone’ Amerikanen, om er achter te komen wat Amerika nu eigenlijk is.

Gisteren was het Zuiden aan de beurt, volgens Fry het meest karakteristieke gedeelte van het land. Binnen een uur doorkruist hij maar liefst zeven staten; hij gaat langs bij de miljoenenbusiness van de paardenhandel in Kentucky, verbaast zich over de overwinterende oudjes in Florida, geniet van de schitterende natuur van beide Carolina’s en ervaart de gastvrijheid van een familie tijdens Thanksgiving in Georgia.

Maar die hoeveelheid staten vormt meteen het grootste minpunt van deze serie; de meeste onderwerpen zijn erg kort, en daardoor weinig diepgravend. En daarom is de serie inhoudelijk enigszins teleurstellend. En dat is jammer, want Fry heeft absoluut de gave om zeer interessante, lastige kwesties goed over te brengen.De makers hebben dit ook opgemerkt overigens; er zijn plannen om een uitgebreidere versie van serie uit te zenden, met meer tijd voor de inhoud.

Neemt niet weg dat Fry, als hij wat meer tijd krijgt, helemaal in zijn element is. Vooral zijn bezoek aan de 'bodyfarm’ in Tennessee is memorabel. Hij wordt rondgeleid op een omheind grasveld, waar overal vuilniszakken liggen.Vuilniszakken over dode lichamen wel te verstaan. Wetenschappers onderzoeken hier wat de identiteit van de dode is en wanneer deze is overleden.

Fry is duidelijk geschokt maar ook gefascineerd door de plek. Hij benoemt zijn angst („ik heb nog nooit een lijk gezien”), en je ziet hem schrikken van een schedel en misselijk worden van de geur. Precies zoals je het zelf ook zou kunnen ervaren.

En dat is de stijl van Fry; het is geen standaard documentaire, maar meer een persoonlijk verhaal van een nieuwsgierige Brit die een bezoek brengt aan Amerika. Het is dan ook niet voor niets dat hij de hele tocht in een zwarte Britse taxi maakt, dezelfde auto waarin hij thuis in Londen ook rondrijdt.

Zijn persoonlijke mening, associaties en ervaringen komen in bijna alle interviews en voice-overs duidelijk naar voren. Ook stelt hij soms onverwachte vragen, duidelijk volledig uit persoonlijke interesse. Vaak is dat een goede toevoeging, omdat het ervoor zorgt dat je veel meer betrokken raakt bij het onderwerp, en een allesbehalve standaard beeld krijgt voorgeschoteld.

Maar het is soms een beetje teveel van het goede. Het is leuk om te weten dan Fry doodsbang is voor paarden, maar die angst neemt het hele onderwerp over wanneer hij uitgenodigd wordt voor een rondje op een paard. Het gaat dan meer om de persoon Fry dan om zijn belevenissen. Dat levert grappige en vermakelijke tv op, maar kan ook averechts werken als je weinig met de persoon Fry hebt.