’Emotie heb je nodig om de klimaatboodschap te brengen’

Er is een nieuwe klimaatfilm: ’The Age of Stupid’. Weer geen optimistisch verhaal. Maar mensen blijken indrukwekkender dan pure wetenschap.

Brits Filmmaakster Franny Armstrong (35) toont met zes menselijke portretten dat de wereld vooral draait om olie en consumptie. Met haar nieuwe klimaatfilm startte vrijdag 5 juni het eerste groene filmfestival van Nederland.

De film begint in 2055. Een oude man (Brits acteur Pete Postlethwaite) zit voor een touchscreen in zijn torenhoge archief op de inmiddels ijsvrije Noordpool. Het operagebouw in Sydney brandt en grote delen van Europa staan onder water. Omringd door kunstschatten tovert de archivaris beelden tevoorschijn van deze tijd. Hij stelt een belangrijke vraag: „We hadden onszelf kunnen redden, waarom deden we dat niet?”

Regisseuse Franny Armstrong, in Amsterdam voor de Nederlandse première van haar film, heeft wel even gedacht om naast het doemverhaal ook een happy end te bieden. „Maar dat zou betekenen dat we nu nog beide kanten op kunnen. We staan al aan de rand van de afgrond. Er is nog maar weinig tijd.” Dat we nu in ’het tijdperk van de dommen’ leven vindt ze nog zacht uitgedrukt. „Een mooie titel voor een groot publiek, maar we hebben het over de vernietiging van de ecologie, van miljoenen mensen.”

In de aftiteling staat precies hoeveel CO2-uitstoot de film heeft gekost, aan alle reizen, maaltijden en energieverbruik: 94.270 kilogram. Om de critici voor te zijn, maar ook omdat Franny Armstrong zich echt bewust is van haar gedrag. Naar Amsterdam komt ze met de trein, haar rugzak bevat zonnecellen. Armstrong: „Je moet wel drie dagen in de zon lopen om je telefoon hiermee op te laden.”

Armstrong was halverwege haar film toen ’An Inconvenient Truth’ van Al Gore uitkwam. „Gelukkig bleek die totaal anders: hij het wetenschappelijk deel, wij het menselijke verhaal.” Al te veel feiten vertragen de film, merkte Armstrong. „Ik las mijn vader, toch een betrokken televisiemaker, onze tekst voor over de toekomstscenario’s: temperatuurverschillen, overstromingen, klimaatvluchtelingen. Hij haakte af in 2025. Waarom? Dan leeft hij zelf niet meer. Zo zit het: we zijn niet geboeid als het niet onszelf betreft.”

Indrukwekkender nog dan het dramatische toekomstbeeld is het documentaire-deel: portretten van zes mensen, waar de oude archivaris als het ware doorheen bladert. In het door de olie-industrie vervuilde Nigeria trof Armstrong de jonge Layefa Malemi, die arts wil worden. Ze probeert geld te verdienen met vissen. De magere vangst moet ze met Omo schoonwassen. Later stapt ze over op de verkoop van benzine: veel lucratiever. De man die tijdens orkaan Katrina mensenlevens redde, blijkt als paleontoloog Shell te helpen met zoeken naar meer olie. En dan is er nog de Brit, die strijdt voor windenergie maar keer op keer stuit op fanatieke actiegroepen. De Indische zakenman Jeh Wadia is het minst sympathiek, maar zijn wens om alle Indiërs goedkoop te laten vliegen, komt overeen met de Westerse idee van vooruitgang.

Al met al geen vrolijk beeld. Zelfs de Afrikaanse droomt (naast schoon drinkwater) van een mooi huis en een grote auto. Armstrong: „Ik zie geen andere manier om het verhaal over te brengen. We zullen onze manier van leven radicaal moeten veranderen. En dan nog is de kans dat het goed komt slechts fifty-fifty.”

Voor haar gevoel heeft Franny Armstrong er in elk geval alles aan gedaan. Ze prijst zichzelf gelukkig dat ze films kan maken. „Mensen zitten een uur lang in het donker te luisteren naar indringende muziek en menselijke verhalen. Die emotie heb je nodig.” De film is crowd-funded: Armstrong verkocht aandelen aan het publiek, dat dus ook deelt in de opbrengsten. Geen last van Shell of filmindustrie.

Alles hangt af van de klimaattop in Kopenhagen, denkt de regisseuse. „We kunnen niet nog tien jaar wachten. De komende vijf maanden moeten 250 miljoen mensen wereldwijd haar film zien, is het doel. Haar eerdere documentaire, McLibel over de rechtszaak tegen Mc Donald’s, is bekeken door 25 miljoen mensen. „Nu staat het hele leven op aarde op het spel. Natuurlijk halen we dat.”