Strijd tegen doping wordt uitzichtloos

In ’een nieuwe kijk op doping’ bestaan geen dopingjagers. Binnen ’topsport die geloofwaardig in het genetische tijdperk wil functioneren’ is voor hen geen plaats.

Wat heeft het genetische tijdperk voor de mensheid in het algemeen en de topsport in het bijzonder in petto? Niemand die daar een sluitend antwoord op heeft, toch groeien in veel bespiegelingen de bomen tot in de hemel.

Daarom hebben dopingbestrijders een voorschot genomen: gendoping is verboden. Wat is gendoping? „Het overbrengen van cellen of genetisch materiaal, of het gebruik van cellen, genetisch materiaal of farmacologische stoffen, om de expressie van endogene genen, die de mogelijkheid hebben om de sportieve prestatie te bevorderen, te veranderen.”

Juist nu de strijd tegen doping heviger is dan ooit, komen Sietse van der Hoek (journalist en schrijver) en Toine Pieters (onderzoeker bij het VU medisch centrum) in het boek ’Supergenen en turbosporters’ met een andere boodschap: „Een strijd tussen goed en kwaad bij doping kent alleen verliezers”.

Ze kijken naar de gevolgen die ontwikkelingen in de genetische wetenschap en gezondheidszorg kunnen hebben voor de topsport. Het is volgens de auteurs zeker dat die de betekenis en toepassing van doping fundamenteel zullen veranderen.

De scheidslijn tussen geneeskunde en het bevorderen van sportprestaties zal wegvallen. Dat proces is al bezig, wielrenner Lance Armstrong wordt als voorbeeld genoemd. Hij werd als patiënt (testiskanker) behandeld met testosteron. Dat middel is (mogelijk) bevorderlijk voor zijn prestaties op de fiets. Bij gentherapie wordt gesleuteld aan het erfelijk materiaal. Door reparatie of vervanging van een defect gen kunnen mensen met bijvoorbeeld een spierziekte worden geholpen. Door manipulatie van het bewuste gen kan een mens ook gespierder worden gemaakt dan hij al is. Waar ligt dan de grens tussen therapie en doping?

In het boek wordt gefilosofeerd over de mogelijkheden die gentherapie kan hebben voor de gezondheidszorg én de topsport. Waarna de auteurs concluderen dat, zo de strijd tegen doping nog niet uitzichtloos ís, die dat wel zal worden.

Alles wat de gezondheidszorg te bieden heeft, zal door sporters voor eigen voordeel worden aangewend. Zij houden daarbij altijd een voorsprong op hun bestrijders. De risico’s van genetische therapie zijn moeilijk in te schatten. Afschrikwekkende mogelijkheden worden in een illegaal circuit genegeerd.

„Het getuigt van een dubbele moraal om winnen en het verleggen van grenzen in de samenleving te belonen en aan de andere kant ditzelfde grenzeloze streven in de sport te muilkorven met een appèl op eerlijk spel”, aldus de auteurs. „Het straffen van atleten omdat ze zich niet aan traditionele sportwaarden zouden houden, is niet meer en niet minder dan het bestraffen van hun keuze om moderne sport te bedrijven.”

„Eerlijk spel in het tijdperk van genetische technologie verdient een hernieuwde weging van waarden en normen. Het erkennen, herkennen en inventariseren van de risico’s die inherent zijn aan het bedrijven van topsport, is een eerste stap in dit afwegingsproces. In het spel van winnen en verliezen wordt alles wat kan ook geprobeerd. Doping vormt een integraal onderdeel hiervan.”

Twee van de argumenten vóór dopingjacht, prestatiebevordering en fair play, worden van tafel geveegd. Blijft over gezondheid. Die kan worden gewaarborgd door sportartsen met een controleerbaar takenpakket. Dat systeem wordt aangedragen door Klasien Horstman, wijsgerig en historisch sociologe. Sportartsen moeten hun verantwoordelijkheid nemen en kwaliteit van de sportgeneeskunde kan met een internationaal systeem van checks-and-balances worden gewaarborgd.

Vrijgeven van doping onder medisch toezicht, het is geen nieuw pleidooi. Van der Hoek en Pieters noemen het „laveren tussen de bierkaai van ’vrijheid blijheid’ en de guillotine van zero tolerance”.

Bij de herijking van het dopingbeleid moet Nederland zich sterk maken voor een beleid gericht op gezondheidswinst en schadebeperking. Het huidige antidopingbeleid heeft het tegendeel tot gevolg.

„Kennisontwikkeling kan in de vorm van onderzoek naar trainingsmethoden maar ook door het verder verkennen van de biologische grenzen van het lichaam. Ontwikkelingen op het gebied van genetische en informatietechnologie bieden ongekende mogelijkheden. Met een dosis creativiteit en lef, en met hulp van de dokter, kunnen we de voorspelde tsunami van hulpmiddelen in de sport in goede banen leiden.”

Het valt te voorspellen hoe deze Nederlandse vrijzinnigheid zal worden ontvangen bij de internationale sportregenten. Die zetten de hakken al in het zand als de Nederlandse Dopingautoriteit voorstelt cannabis van de dopinglijst te schrappen.