Kabinet predikt vooral zelfredzaamheid

De politie moet zelf opdraaien voor de loonsverhoging van agenten, en 16- en 17-jarigen krijgen geen ov-kaart. Mede daardoor is het gelukt om de Voorjaarsnota rond te krijgen. Minister Bos verwacht dat de economie dit jaar meer dan 5 procent krimpt.

De hogere lonen voor politieagenten, leraren en ambtenaren kosten het Rijk behoorlijk wat extra. Zeker nu de lonen in de markt niet zo veel stijgen. Ook de opvang van asielzoekers is dit jaar duurder dan geraamd, er zijn minder mensen dan verwacht uit de WAO gestroomd en de jeugdbescherming en het kindgebonden budget kosten meer geld dan werd verwacht.

Al die overschrijdingen worden nog dit jaar opgevangen binnen de eigen begrotingen, bleek gisteren uit de Voorjaarsnota. Alleen de extra uitgaven aan medisch specialisten worden niet helemaal bijgepast met zorggeld. Het uurtarief dat eerder met hen werd afgesproken, blijkt stukken duurder uit te pakken dan werd verondersteld. Het is juridisch moeilijk om het geld terug te eisen van de specialisten. Dat gebeurt vanaf volgend jaar.

Het extra geld dat naar de salarissen bij de politie en in het onderwijs gaat, komt uit de eigen reserves. Zo zouden korpsen voldoende eigen vermogen hebben waar ze volgens het kabinet op kunnen interen. Ook onderwijsinstellingen die een buffer hebben opgebouwd, moeten eraan geloven. Hoe dat precies gaat gebeuren, moet nog worden vastgesteld.

Dat de ov-regeling voor 16- en 17-jarige mbo-scholieren zo ingewikkeld is om uit te voeren, wordt dankbaar aangegrepen om er voor dit jaar maar helemaal van af te zien. Verder heeft het ministerie van onderwijs geluk met een meevaller bij de studiefinanciering.

Bij volksgezondheid is er meer aan de hand. Van de overschrijding door specialistensalarissen moet toch nog 300 van de 500 miljoen euro dit jaar worden bijgelapt.

Ook zijn de uitgaven van de geestelijke gezondheidszorg hoger dan verwacht en ging er meer naar verzorging in de AWBZ. Over waar dit geld precies vandaan moet komen (zoals goedkopere medicijnen) wordt nog onderhandeld.

Een deel van de tekorten bij de jeugdbescherming en het kindgebonden budget wordt opgevangen door de kinderbijslag niet te verhogen met de inflatie, zoals normaal gesproken wel gebeurt.

De slechte economische situatie veroorzaakt ook een meevaller bij de uitgaven. Aan ontwikkelingssamenwerking wordt altijd 0,8 procent van het bruto nationaal inkomen uitgegeven. Dat nationale inkomen is gedaald, dus de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking ook.

Dat scheelt zo’n 400 miljoen euro dit jaar. De provincies en gemeenten krijgen ook nog eens 200 miljoen minder dan eerder was afgesproken.

Hoe groot de economische krimp dit jaar uiteindelijk uit zal vallen, durft minister Bos van financiën niet meer te voorspellen. Die verwachtingen zijn de afgelopen maanden al zo vaak naar beneden bijgesteld, dat hij zich er niet meer aan wil wagen. Het zal, denkt de minister, in ieder geval ruim meer worden dan 5 procent. Het Centraal Planbureau voorzag bij zijn laatste ramingen nog een krimp van 3,5 procent.

De economisch slechte situatie kost het Rijk belastinginkomsten en dat leidt ertoe dat de uitgaven aan uitkeringen verder zullen oplopen. Ook komt er minder binnen aan aardgasbaten.

Al die tegenvallers hoeven dit jaar niet te worden bezuinigd. Ook als de economie nog meer krimpt, worden nu nog geen aparte maatregelen genomen. Dan loopt de begrotingsschuld verder op.