Europa zoekt toevlucht bij rechts

De opkomst was lager dan ooit, maar de boodschap overduidelijk: Europa kiest in tijden van economische crisis voor rechts. Of ze nu deel uitmaken van de regering of juist in de oppositie zitten, de sociaal-democratische partijen leden bij de verkiezingen voor het Europarlement een daverende nederlaag.

In de belangrijkste landen van de Europese Unie gaan conservatieve partijen er met de winst vandoor. De christen-democraten worden opnieuw het grootste blok in het parlement.

Dat is op te maken uit de eerste verkiezingsuitslagen en de exitpolls die gisteren bekend werden gemaakt nadat de stembussen om tien uur dicht waren gegaan. Toen werd ook bekend dat volgens de eerste prognose 43 procent van de kiezers is komen opdagen, minder dan het vorige laagterecord uit 2004 (45 procent).

Dat de PvdA, die afgelopen donderdag al een afstraffing kreeg van de Nederlandse kiezer, niet alleen staat, bleek in Groot-Brittannië, Duitsland en Spanje. De sociaal-democratische partijen die daar deel uitmaken van de regering, zagen zich voorbijgestreefd door rechtse coalitiegenoten of de oppositie.

De SPD in Duitsland stevent volgens prognoses af op de slechtste verkiezingsuitslag van na Tweede Wereldoorlog. Met 21 procent van de stemmen, tegen 38 procent voor de CDU van bondskanselier Angela Merkel, ziet het er voor de sociaal-democraten ook slecht uit voor de Bondsdagverkiezingen later dit jaar.

In Spanje voorspelden exitpolls een nederlaag voor de PSOE van premier Zapatero. Hoe slecht Labour in Groot-Brittannië het heeft gedaan was gisteravond nog niet duidelijk.

Dat de sociaal-democraten hun nederlaag niet kunnen wijten aan hun regeringsdeelname, bleek in landen waar ze in de oppositie zitten. Zo won de conservatieve partij van president Sarkozy in Frankrijk met grote cijfers van de Parti Socialiste (28 versus 17,5 procent, aldus exitpolls). Ook de partij van de Italiaanse premier Berlusconi stond op winst, ondanks recente ophef over diens omgang met een 18-jarige. In België won rechts, net als in Polen.

Voor Graham Watson, leider van het liberale blok in het parlement was de boodschap van de kiezer duidelijk: „De mensen willen niet terug naar het socialisme, dat is de reden waarom de meerderheid hier een centrum-rechtse zal zijn.”